Azerbeidzjan

Azərbaycan Respublikası

Vlag van Azerbeidzjan

Volkslied: Azerbaycan!

Azeri

Bakoe

Religie

Oppervlakte
– % water

86.600 km²
0,6%

Inwoners
– Dichtheid:

7,8 miljoen
91/km²

Munteenheid

Azerbeidzjaanse manat (AZM)

Tijdzone

UTC UTC+4

Nationale feestdag

28 mei

Web | Code | Tel.

.az | AZE | 994

Azerbeidzjan, Azərbaycan volgens de lokale bevolking (vroeger ook wel Atropatene, Aran of Medes genoemd), is een land in de Kaukasus en aan de Kaspische Zee, op de grens van Azië en Europa. Het grenst aan Rusland, Georgië, Armenië, Iran en Turkije. Het land is van de drie Transkaukasische republieken het minst bergachtig. Weliswaar ligt het in het noorden in de Grote Kaukasus en in het westen in de Kleine Kaukasus, maar het grootste deel van het land ligt in de vlakte van de rivieren Koera en Aras, die deels ver onder het NAP liggen. Het kustgebied aan de Kaspische Zee en met name het schiereiland Apsjeron, waarop de hoofdstad Bakoe ligt, herbergt strategische olievoorraden.

Geschiedenis

Azerbeidzjan (of Azerbaycan) betekent letterlijk vertaald het land van de eeuwige vlammen. Al eeuwenlang branden er vlammen op de bergen vanwege de olie. Ook door de traditionele religie (het Zoroastrianism) verwijst het naar het land van de eeuwige vlammen.

Historisch gezien is Azerbeidzjan door tientallen verschillende culturen bezet heweest, waaronder onder andere de Perzen, Romeinen, Arabieren, Turken, Mongolen, Grieken, Britten en Russen.

De eerste staat in het gebied van de huidige republiek Azerbeidzjan was Mannae in de 9de eeuw voor Christus, en het duurde tot 616 v. Chr. vooraleer het door het door de Medes veroverd werd. Het rijk van Atropatene en Kaukasisch Albanië werd in de 4de eeuw voor Christus gevestigd en omvatte ongeveer het gebied van het huidige Azerbeidzjan, samen met het noorden van Iran, Armenië en de zuidelijke delen van Dagestan. Het gebied was oorspronkelijk een deel van (Perzië), wat nu Iran is, en werd Arran of Medes genoemd.

Rond de 8ste eeuw begonnen de Arabieren een oorlog tegen Perzië en Atropatene. Terwijl alle eerdere rijken geen kans hadden in een oorlog tegen het oppermachtige leger van de islam, nam echter één man het op tegen de islamieten: Babek. Deze was de grootste en machtigste koning uit de Azerbeidzjaanse geschiedenis. Babek verdedigde de Perzische en Atropateense grond in de naam van Atropatene. Hij had gezworen om elke Azeri tienmaal te wraken en bleef tegen de moslims vechten gedurende 25 jaar, maar inmiddels was Babek wel de meest dood gewenste man in héél de moslimwereld geworden. Er werd een onweerstaanbare prijs op zijn hoofd gezet. En na 25 jaar werd Babek verraden door één van zijn generaals. Babek kreeg de zwaarste executie die er bestond in de moslimse rijk. Na Babek konden de moslims weer verder met hun veroveringen, maar verder kwamen ze niet. Het moreel was flink gedaald en het moslimleger was onderhand erg verzwakt door Babek, dus moesten ze het maar zo laten. Dit is ook de reden waarom de moslims nooit Europa of Azië binnengeraakt zijn. In Azerbeidzjan en Iran wordt Babek gezien als een symbool van weerstand, loyaliteit en leiderschap.

In de 11de eeuw werden de Seljuk-Turken de overheersende macht in Azerbeidzjan, en legden de fundamenten voor de stichting van het Azerbeidzjan van tegenwoordig. In de 13de en 14de eeuwen kreeg het land te maken met invasies van de Mongolen en de Tartaren.

Azerbeidzjan was een deel van de Safavid-staat in de 15de tot en met de 18de eeuw. Het onderging ook een korte periode van feodale versnippering vanaf het midden van de 18de tot aan het begin van de 19de eeuw, en bestond toen uit enkele onafhankelijke staatjes. Volgend op de twee oorlogen tussen de Qajar-dynastie van Perzië en het Russische Rijk werd Azerbeidzjan door Rusland door de verdragen van Gulistan in 1813 en Turkmenchay in 1828 verworven. De Russen die het gebied van wat nu Iran is, hadden veroverd kozen later voor de naam Azerbeidzjan i.p.v. Aran. Deze naam was tot dat moment alleen gebruikt voor het oorspronkelijke en historische Azerbeidzjan, namelijk de noordwestelijke provincie van Iran. De Russen hoopten met deze naamsverandering een claim te kunnen leggen op de Iraanse provincie Azerbeidzjan.

Na de instorting van het Russische Rijk tijdens de eerste Wereldoorlog kondigde Azerbeidzjan zijn onafhankelijkheid aan, en ontstond de democratische republiek Azerbeidzjan. Deze eerste democratische moslimrepubliek in de wereld bestond welgeteld slechts twee jaar, van 1918 tot 1920, toen het Rode Leger van de toenmalige Sovjet-Unie Azerbeidzjan binnenviel. Vervolgens werd het er een deel van.

Azerbeidzjan herstelde zijn onafhankelijkheid bij de instorting van de Sovjet-Unie in 1991. Azerbeidzjan was tot dan een van de vijftien Unierepublieken van de Sovjet-Unie geweest. In dat jaar verwierf het, evenals zijn buurlanden Armenië en Georgië, zijn onafhankelijkheid en werd het een presidentiële republiek. In het zuidwesten, voorbij Armenië, ligt de enclave Nachitsjevan, die een autonome status heeft. Maar een vreselijke oorlog volgde vier jaar tevoren, in 1987: de Nagorno (=opper)-Karabachoorlog, waarbij Armenie Azerbeidzjan binnenviel en 16% ervan veroverde, wat nog steeds zo is. In 1994 moest Azerbeidzjan zijn conflict met Armenië over grotendeels dat Nagorno-Karabakhgebied oplossen: het heeft definitief 16% van zijn gebied, inclusief Karabach dus, verloren. Er waren meer dan een miljoen slachtoffers, en meer dan 800.000 mensen sloegen op de vlucht. Nog in 1994 werden een aantal ex-Sovjet-Uniegeneraals gearresteerd vanwege illegale assistentie aan het Armeneese leger, waardoor Azerbeidzjan in feite geen controle uitoefent over het zuidwestelijke derde deel van zijn eigen grondgebied.

Geloof

De bevolking van Azerbeidzjan is grotendeels Shi'itisch islamitisch. Toch is de bevolking niet altijd even praktiserend moslim: ze is min of meer geassimileerd tijdens het communisme. Niet alle inwoners bidden, doen mee aan het vasten tijdens de ramadan of weigeren varkensvlees te eten. Ook de hoofddoek wordt niet algemeen gedragen.

Naast het algemene geloof heeft Azerbeidzjan een tweede geloof, namelijk het Zoroastrianisme. Dit is het orginele geloof van Azerbeidzjan, en wordt nog steeds beoefend door de gehele bevolking.

Taal

De bevolking van Azerbeidzjan spreekt voor het grootste deel Azeri. Azeri is een Turkse taal en lijkt dan ook veel op het Turks, maar heeft ook veel Perzische en Russische invloeden. Naast het Azeri spreekt men als tweede taal Russisch. Kleine tot zeer kleine minderheden spreken Armeens, Farsi, Georgisch (vanwege de oorlog zijn er nog veel Armeniërs in Azerbeidzjan), Lezgisch (een Kaukasische taal), Koerdisch en Talysjisch (beide Iraanse talen).

Infrastructuur

Azerbeidzjan is een enorm olierijk land, al sinds voor christus was olie een bekend product in Azerbeidzjan. Het werd onder andere gebruikt voor Zoroastrian tradities. Door Azerbeidzjan loopt de Bakoe-Tbilisi-Ceyhanpijpleiding. Deze begint in Bakoe, en loopt via Georgië en Turkije naar Ceyhan aan de Turkse kust. De pijplijn werd op 24 mei 2005 geopend en staat bekend als werelds langste oliepijpleiding.

Maagdentoren

De Maagdentoren of Qiz Qalasi is een toren in Bakoe. Deze ligt niet ver van de Kaspische Zee, en werd waarschijnlijk in de 12e eeuw gebouwd, mogelijk zelfs eerder. Ze had een verdedigende functie.

Volgens de legende was er ooit eens een meisje, een maagd, verliefd op een jongen die arm was. Het meisje zelf was rijk, en daarom mocht ze niet met hem trouwen. Ze werd opgesloten in die toren. Op een dag kwam ze vrij, maar omdat ze niet met de jongen van wie ze hield mocht trouwen, had het leven geen zin meer voor haar, dus wierp ze zichzelf van de toren in de golven van de zee. Sindsdien heet de toren zo, en door UNESCO werd ze in 2000 tot Werelderfgoed verklaard.

Zie ook

Monumenten op de Werelderfgoedlijst

Externe links

Gemenebest van Onafhankelijke Staten
Armenië \| Azerbeidzjan \| Georgië \| Kazachstan \| Kirgizië \| Moldavië \| Oekraïne \| Oezbekistan \| Rusland \| Tadzjikistan \| Turkmenistan \| Wit-Rusland

Voor woordenboekinformatie, zie de pagina Azerbeidzjan op WikiWoordenboek