Charles de Gaulle
Charles André Joseph Marie de Gaulle href="/International-Phonetic-Alphabet">shärl də gōl (22 november 1890, Rijsel (Lille) – 9 november 1970, Colombey-les-Deux-Églises) was een Frans militair en politicus. Hij was de leider van het Franse verzet in de Tweede Wereldoorlog en de eerste president van de Vierde Republiek (1945-1946) en de Vijfde Republiek (1959-69) .
Biografie
De Gaulle was de tweede zoon in een rooms-katholiek, patriottisch gezin. Als klein kind toonde hij al een bijzondere interesse in militaire zaken. Hij studeerde aan de militaire academie van Saint-Cyr en in 1913 voegde hij zich bij de infanteriedivisie onder leiding van kolonel Philippe Pétain.
Eerste en Tweede Wereldoorlog
Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende De Gaulle in het leger als luitenant tot zijn gevangenschap in 1916. Hij verbleef ruim twee jaren in een kamp voor krijgsgevangenen. Na de oorlog ging hij bij de tanktroepen van de Infanterie waar hij als snel de reputatie kreeg een vooruitstrevend tacticus te zijn. In Vers l'Armée de Métier ("Naar een Beroepsleger") (1934) bepleitte hij de oprichting van een professioneel gemotoriseerd kernleger in vredestijd om een mogelijke verrassingsaanval vanuit Duitsland af te slaan. Na de oorlog werd beweerd dat hij daarin de Duitse Blitzkrieg voorspeld zou hebben en de in veel grotere oplagen verschenen naoorlogse edities werden in die zin aangepast.
In de Tweede Wereldoorlog kreeg hij tijdens Fall Gelb op 15 mei 1940 het bevel over een provisorische pantserdivisie, de 4e Division Cuirassée de Réserve, waarmee hij zonder veel effect tegen de Duitse invallers vocht. Na de oorlog werd vaak beweerd dat hij juist als enige generaal successen geboekt had. Vlak voor de totale ineenstorting werd hij bevorderd tot brigadegeneraal en kreeg op 6 juni de post van ondersecretaris van defensie in het kabinet van premier Paul Reynaud. In die hoedanigheid nam hij deel aan de besprekingen met de Engelsen tijdens de laatste fases van de Duitse opmars in juni 1940. Toen de Engelse delegatie vertrok, sprong De Gaulle op het laatste moment volgens afspraak in het vliegtuig, en ontkwam zo naar Londen. Het Vichy-regime veroordeelde hem ter dood wegens desertie.
De Gaulle verzette zich tegen de Frans-Duitse wapenstilstand en organiseerde na zijn vlucht de Vrije Franse Strijdkrachten; het lukte hem om sommige Franse koloniën aan zijn kant te brengen. De Vrije Franse Strijdkrachten waren succesvol in Syrië (veroverd door het Verenigd Koninkrijk), Madagaskar en Noord-Afrika. In juni 1943 werd De Gaulle copresident, samen met generaal Henri Honoré Giraud, van het onlangs gevormde Franse Comité van Nationale Bevrijding in Algiers. Hij slaagde erin om Giraud te dwingen uit het committee te stappen, en in juni 1944 werd hij tot hoofd van de voorlopige regering van Frankrijk verkozen.
De naoorlogse periode
De regering van De Gaulle keerde op 26 augustus naar Parijs terug en werd erkend door de belangrijkste bondgenoten. Hij werd eenstemmig verkozen tot voorlopige president van Frankrijk in november 1945, maar hij trad in januari 1946 af, toen het duidelijk werd dat zijn opvattingen niet in de nieuwe grondwet zouden worden opgenomen. In 1947 werd hij de leider van een nieuwe politieke partij, Rassemblement du Peuple Français (Unie van de Franse Mensen) die namens alle Fransen claimde te spreken. Er waren wat fractiegeschillen, maar niettemin deed de partij mee aan de verkiezingen. De partij had een tijdelijk kiessucces, maar in 1953 hief De Gaulle de partij op en ging met pensioen.
Algerije
In 1958, nadat de militaire en burgeropstand in Algerije tot een politieke crisis in Frankrijk had geleid, werd hij als enige leider als voldoende sterk beschouwd om de situatie op te lossen en maakte de dreiging dat de opstand van het leger zich tot het moederland zou uitbreiden een einde aan de Vierde Republiek. De Gaulle werd aangesteld als laatste president van de Vierde Republiek en verkreeg van het parlement een speciale volmacht voor zes maanden. Binnen deze termijn werd er een nieuwe grondwet opgesteld (1958), die de machtspositie van De Gaulle versterkte door de invoering van een presidentieel stelsel. De Gaulle werd ingehuldigd als eerste president van de nieuwe Vijfde Republiek in januari 1959. Hij besloot Algerije zelfbeschikking te verlenen. Dit besluit leidde tot verscheidene opstanden in Algerije door Franse kolonisten die zich tegen de onafhankelijkheid verzetten. Tot slot werd er in 1962 een akkoord bereikt waarin de Algerijnse onafhankelijkheid werd vastgelegd.
Binnenlandse kwesties
Met betrekking tot binnenlandse zaken probeerde De Gaulle om de Franse nationale financiën op orde te brengen door de Franse frank te devalueren en een nieuwe frank met een waarde van 100 oude franken te creëren. Een groot deel van het programma van De Gaulle bestond uit een poging om Frankrijk weer zijn vroegere positie op het wereldtoneel te laten innemen. Hij sloot een alliantie met de Verenigde Staten en bevorderde de Franse ontwikkeling van atoomwapens. In april 1967 beëindigde hij formeel de militaire samenwerking met de andere NAVO-staten.
Laatste presidentschap
De Gaulle werd in 1965 herkozen voor een tweede zevenjarige ambtstermijn. Hij verwierp alle beperkingen met betrekking tot de Franse soevereiniteit, bevorderde de banden met West-Duitsland en vestigde diplomatieke relaties met de Volksrepubliek China. In mei 1968 vonden er massale studentendemonstraties plaats, gevolgd door stakingen van arbeiders. Dit wierp bijna de regering van De Gaulle omver. Niettemin herwon De Gaulle zijn macht. In 1969 trad De Gaulle af als president, nadat hij had verloren bij een referendum over constitutionele hervorming.
Op bijna 80-jarige leeftijd stierf hij een natuurlijke dood.
Werken
- La discorde chez l'ennemi (1924)
- Histoire des troupes du Levant (1931) écrit par le major de Gaulle et le major Yvon, avec le colonel de Mierry collaborant à la préparation du texte final.
- Le fil de l'épée (1932)
- Vers l'armée de métier (1934)
- La France et son Armée (1938)
- Trois études (1945) (Rôle historique des places fortes ; Mobilisation économique à l'étranger ; Comment faire une armée de métier) suivi par le Mémorandum du 26 janvier 1940.
- Mémoires de Guerre
- Volume I - L'Appel, 1940-1942 (1954)
- Volume II - L'Unité, 1942-1944 (1956)
- Volume III - Le Salut, 1944-1946 (1959)
- Mémoires d'Espoir
- Volume I - Le Renouveau, 1958-1962 (1970)
- Discours et Messages
- Volume I - Pendant la Guerre, 1940-1946 (1970)
- Volume II - Dans l'attente, 1946-1958 (1970)
- Volume III - Avec le Renouveau, 1958-1962 (1970)
- Volume IV - Pour l'Effort, 1962-1965 (1970)
- Volume V - Vers le Terme, 1966-1969
Literatuur
- Paul-Marie Coûteaux: Le génie de la France. Tome I: De Gaulle philosophe. Jean-Claude Lattès., Paris 2002
- Jean-Louis Crémieux-Brilhac: La France Libre. Gallimard, Paris 1996
- Yves Maxime Danan: La vie politique à Alger de 1940 à 1944. Librairie générale de Droit et de Jurisprudence, Paris 1963
- Vincent Jouvert: L'Amérique contre De Gaulle. Seuil, Paris 2000
- Jean Lacouture: De Gaulle. Éditions du Seuil, Paris 1984
- Jean Lacouture: De Gaulle. (3 volumes): 1 — Le Rebelle (1890-1944), 2 — Le Politique (1944-1959), 3 — Le Souverain (1959-1970), 1984, 1985 et 1986. Points Histoire, Paris 1990
- Dominique Venner: De Gaulle, la grandeur et le néant. Éditions du Rocher, Monaco 2004
- Philippe de Gaulle: Entretiens avec Maurice Tauriac. De Gaulle, mon Père. Plon, Paris 2003