|
Egypte
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||
Egypte (Arabisch: مصر, Miṣr), officieel de Arabische Republiek van Egypte (جمهوريّة مصر العربيّة, Ǧumḥuriyat Miṣr al-ˁArabiyah; beluisteren) is een grote staat in het noordoosten van Afrika. Het omvat ook het Sinaïschiereiland, dat fysiek als een deel van het Aziatisch continent wordt gezien.
Het belangrijkste bewoonde deel wordt gevormd door de oevers en de delta van de rivier de Nijl. Dit gebied is zeer dichtbevolkt. Grote delen van het land behoren tot de Saharawoestijn en zijn zeer dunbevolkt. In het westen ligt echter een aantal oases. In totaal bedraagt de oppervlakte van Egypte 1.001.450 km².
Egypte grenst in het noorden aan de Middellandse Zee, in het oosten aan de Gazastrook, Israël en de Rode Zee, in het zuiden aan Soedan en in het westen aan Libië. In het oosten van Egypte ligt het Sinaïschiereiland dat behoort tot het Aziatische continent. Dit schiereiland is door middel van de Landengte van Suez verbonden met de rest van het land.
De hoofdstad is Caïro (القاهرة - stad 6.801.000, agglomeratie ca. 15 miljoen inwoners).
Andere steden: Alexandrië (3.339.100), Gizeh (2.221.900), Shubra-El-Khema (870.700), Port Saïd (472.300), Suez (417.500), El-Mahalla El-Kubra (395.400), Tanta (371.000), al-Mansurah (370.000), Luxor (360.500), Assioet (343.500), Assoean, Hurgharda, Kom Ombo, Port Safaga, Port Saïd, Sharm el Sheikh, Zagazig.
Inwoneraantallen zijn tellingen van 1996, behalve voor Caïro (schatting 2001).
Hoofdartikel: Geschiedenis van Egypte
De jaarlijkse overstromingen van de Nijl zorgden voor vruchtbare grond waarop landbouw mogelijk was en één van 's werelds grootste oude beschavingen kon floreren. Het eerste verenigde koninkrijk werd gesticht rond 3200 v. Chr. door koning Menes. Verschillende dynastieën regeerden over Egypte voor de daaropvolgende drie millenia. De laatste 'Egyptische' dynastie, de dertigste dynastie, werd in 341 v. Chr. door de Perzische Achaemeniden verslagen. Later werd Egypte door diverse buitenlandse (Griekse, Romeinse, Byzantijnse en Turkse) dynastieën geregeerd.
Het waren de islamitische Arabieren die in de zevende eeuw de islam en het Arabisch in het land introduceerden. Het land viel in eerste instantie onder het Arabische Rijk geregeerd door de Kalief, maar werd eerst min of meer zelfstandig en later overheerst door de Fatimiden, die een tegen-kaliefaat stichtten. Na de kruistochten, waarbij de christelijke ridders nooit echt voet aan de grond kregen in Egypte, was het de Turkse slavenklasse van Mamelukken die een dynastie stichtten in Egypte. In 1517 veroverde het Osmaanse Rijk Egypte en vanaf toen regeerden de Mamelukken in naam van de Osmanen.
In 1798 werd het land voor een periode van negen maanden bezet door Franse expeditietroepen onder leiding van generaal Napoleon Bonaparte. Nadat de Britten onder leiding van admiraal Horatio Nelson een kustblokkade instelden, ontvluchtte Napoleon het land met achterlating van zijn leger.
In de negentiende eeuw werd Egypte een belangrijk land voor de Europese kolonialisten. Met name de aanleg (gefinancierd met Brits en Frans kapitaal) van het Suezkanaal maakte het land strategisch zeer belangrijk. De Britten waren zeer royaal met het verstrekken van leningen en spoedig zat Egypte zo diep in de schulden dat het compleet afhankelijk was van de Britten. In 1882 namen de Britten Egypte over, maar de khedive (onderkoning) zwoer officieel zijn trouw aan de Osmaanse sultan.
In de Eerste Wereldoorlog werd Egypte een Brits protectoraat. In 1922 werd het land gedeeltelijk onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk en werd in naam geëxperimenteerd met democratie, maar achter de schermen hielden de Britten het land stevig in hun greep.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de Britten bijgestaan door ANZAC-troepen in het behouden van het strategisch gelegen land. Tegelijk werden vanuit Egypte de offensieven tegen de As-mogendheden gelanceerd, eerst in 1941 in Abessynië en in Libië (tegen de Italianen) en op Kreta (tegen de Duitsers), in 1942 tegen het Afrika-korps van Erwin Rommel dat bij het in het westen gelegen El Alamein teruggeslagen werd en in 1944 richting Griekenland en Joegoslavië. Gedurende de gehele Wereldoorlog vertrokken er konvooien van en naar Gibraltar om Malta te bevoorraden. Het Suezkanaal diende als doorvoer van troepen van en naar Brits Indië, Australië en Nieuw-Zeeland en naar de troepen die tegen de Japanners vochten.
In 1952 werd een staatsgreep gepleegd waarbij koning Farouk I werd afgezet en generaal Mohammed Naguib als president benoemd werd. In 1954 werd Gamal Abdel Nasser, de werkelijke architect van de revolutie, president. Zijn politiek van het nasserisme, een combinatie van Arabisch nationalisme en socialisme, was bijzonder populair in het land en de verdere Arabische regio.
Door Nassers nationalisatie van het Suezkanaal werd de woede van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk gewekt. Deze landen vormden met Israël een complot, wat leidde tot de Suezcrisis van 1956.
Tussen 1958 en 1961 vormden Egypte en Syrië een unie, de Verenigde Arabische Republiek (VAR) en een confederatie met Noord-Jemen onder de naam Verenigde Arabische Staten (VAS). Zowel de VAR als de VAS viel voor eind 1961 uiteen over de kwestie van het leiderschap.
In de Zesdaagse Oorlog werd de Sinaï door Israël bezet, maar erger was nog dat de samenwerkende legers van Syrië, Jordanië en Egypte zo snel en eenvoudig door de Israëliers verslagen werden; president Nasser trad daarop af.
Tijdens de Jom Kippoer-oorlog in oktober 1973 namen Syrië en Egypte wraak, maar ook dat mislukte. In 1978 werden tussen Egypte en Israël de Camp David-akkoorden getekend, wat tot betere onderlinge betrekkingen leidde.
In 1981 werd president Anwar Sadat onder andere wegens deze toenadering door islamitische extremisten vermoord.
De toenmalige vice-president Hosni Moebarak regeert het land sindsdien praktisch als dictator. Op 7 september 2005 vonden de eerste verkiezingen plaats waar meerdere door Moebarak uitverkoren kandidaten aan mee mochten doen. Moebarak won met 88% van de stemmen. Voor november 2005 staan parlementsverkiezingen gepland.
Zie ook: Geschiedenis van het oude Egypte en Geschiedenis van modern Egypte
Het land kent een éénkamerparlement met 454 leden (444 elke 5 jaar gekozen, 10 door de president benoemd) en daarnaast een raadgevend orgaan met 210 leden (140 gekozen, 70 door de president benoemd). De president werd tot 7 september 2005 elke 6 jaar door het parlement genomineerd en daarna in een referendum door het volk gekozen.
De president heeft aanzienlijke macht en hij kiest zelf de regering en de opvulling van diverse hoge posten.
Politieke partijen op basis van religie, zoals de Moslimbroederschap, zijn in Egypte verboden.
Vanuit de andere partijen is zware kritiek op het autocratische bewind van president Moebarak. Sedert de moord op president Anwar Sadat door moslimextremisten in 1981 geldt in Egypte de noodtoestand (in 2003 opnieuw voor 3 jaar verlengd), wat onder meer inhoudt dat Moebarak naar eigen goeddunken verordeningen kan treffen. De hoop van de oppositiegroeperingen gaat nu uit naar Moebaraks zoon Gamal Moebarak, leider van het politiek secretariaat van de regerende NDP.
De mensenrechtensituatie in Egypte is precair. Weliswaar zijn in 2003 de staatszekerheidsrechtbanken, waar personen in snelrecht zonder voldoende bewijs veroordeeld werden en de dwangarbeid afgeschaft, maar er wordt nog steeds rechtgesproken door speciale militaire en noodtoestandstribunalen.
Economisch verkeert Egypte in een moeilijke positie. Na de aanslagen op toeristen in Luxor in 1997 liep het toerisme terug, en ook de Golfoorlog en het oplaaiende conflict tussen Israël en de Palestijnen deed de toeristensector geen goed. Daarnaast viel de handel met Irak in het kader van het 'olie voor voedsel'-programma van de Verenigde Naties weg.
In de buitenlandse politiek probeert Egypte zich tussen het Westen en de Arabische wereld in te houden. Bij de bevolking is deze politiek niet erg populair, zoals bleek uit grootscheepse protesten tegen de Golfoorlog. Ook de vrede met Israël is in eigen land niet populair.
Op 7 september 2005 werden voor het eerst presidentsverkiezingen gehouden waar meerdere - door president Moebarak goedgekeurde - kandidaten aan mee mochten doen. In totaal namen tien kandidaten deel. Winnaar werd de zittende president Moebarak met 88% van de stemmen. Andere belangrijke kandidaten waren Ayman Nour en Noman Gomaa. Eén van de kandidaten was vrouw.
De president hield spreekbeurten in het hele land om zo de burgers toe te kunnen spreken.
Diverse partijen, zoals linkse oppositiegroeperingen en de islamistische Moslimbroederschap, hebben de verkiezingen geboycot.
Verspreid over 9 en 20 november en 1 december vinden in de verschillende gouvernaten parlementsverkiezingen plaats. De Nationale Democratische Partij van president Hosni Mubarak is de grote favoriet, maar door analisten wordt verwacht dat de oppositie meer zetels kan veroveren. De uitslag wordt half december verwacht.
| Voor woordenboekinformatie, zie de pagina Egypte op WikiWoordenboek |
| | |
|---|---|
|
Algerije | Bahrein | Comoren | Djibouti | Egypte | Irak | Jemen | Jordanië | Koeweit | Libanon | Libië | Marokko | Mauritanië | Oman | Palestijnse Autoriteit | Qatar | Saoedi-Arabië | Somalië | Soedan | Syrië | Tunesië | Verenigde Arabische Emiraten | |
| | ||
|---|---|---|
| Algerije | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraal-Afrikaanse Republiek | Comoren | Congo-Brazzaville | Congo-Kinshasa | Djibouti | Egypte | Equatoriaal-Guinea | Eritrea | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghana | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoorkust | Kaapverdië | Kameroen | Kenia | Lesotho | Liberia | Libië | Madagaskar | Malawi | Mali | Mauritanië | Mauritius | Marokko | Mozambique | Namibië | Niger | Nigeria | Oeganda | Rwanda | São Tomé en Principe | Senegal | Seychellen | Sierra Leone | Somalië | Soedan | Swaziland | Tanzania | Tsjaad | Togo | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuid-Afrika | ||
| Overige gebieden: Mayotte | Réunion | Sint-Helena | Westelijke Sahara | ||
Pagina geladen in 0.387 seconden.
Terug naar boven | Sitemap bekijken | Hulp
Copyright:
Wikipedia informatie over Egypte –
De rechten van dit artikel vallen onder de
GNU Vrije Documentatie Licentie.
Het gebruikt materiaal uit
Wikipedia artikel "Egypte". Meer over Wikipedia
Arts & Crafts | Australia Travel | Autos | Books | Business | Career & Jobs | Cars | Computer/Tech | Education | Entertainment | Family & Relationships | Finance | Food | Health | Home & Garden | Hotel Bookings | India | Internet | Law | Malaysia | Medical | Money | Pets | Real Estate | Self Help | Sports | Travel | Women
