|
Irak
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||
Irak (Arabisch: العراق al-ʿIrāq) is een land in het Midden-Oosten; het ligt voor een groot deel in en rond het stroomgebied van de rivieren de Eufraat en de Tigris. Het grenst in het zuidoosten aan de Perzische Golf, en verder met de klok mee aan Koeweit, Saoedi-Arabië, Jordanië, Syrië, Turkije en Iran.
Hoofdartikel: Geschiedenis van Irak
Het gebied dat het huidige Irak inneemt is vrijwel hetzelfde als het vroegere Mesopotamië, het land tussen de rivieren Eufraat en Tigris. Vele beschavingen heersten over Mesopotamië: de Sumeriërs, Assyrië en Babylon. In de 7de eeuw werd Mesopotamië door moslims op de Perzen veroverd.
Irak werd deel van het Ottomaanse Rijk, dat in 1917 ten val kwam. Bij de verdeling van het Ottomaanse Rijk door de Volkenbond kwam Irak onder Brits mandaat. Faisal Ibn Hoessein werd door de Britten geïnstalleerd als koning. De Britten maakten Irak een min of meer zelfstandig land dat in 1932 onafhankelijkheid verwierf. In 1941 veroverde het Verenigd Koninkrijk het land nog een keer; een militaire staatsgreep in 1958 maakte een einde aan de door de Britten opgelegde monarchie.
In 1979 werd Saddam Hoessein de machtigste man binnen de Ba'ath-partij en daarmee van het land. Zijn regime maakte een hardhandig einde aan alle politieke oppositie en voerde een waar schrikbewind.
Irak voerde een zeven jaar durende en zeer bloedige oorlog met buurland Iran (zie Iran-Irak oorlog). Het gebruik van gifgassen om een Iraans-Koerdische opstand in het plaatsje Halabja te bestrijden, werd later een bekend voorbeeld van de onderdrukking door Hoessein.
Op 2 augustus 1990 viel Irak het veel kleinere buurland Koeweit binnen en bezette het. Koeweit werd door een internationale coalitie in de Golfoorlog van 1991 bevrijd. Het luchtruim in het noorden en het zuiden van Irak werd daarna overgenomen door de VS, Frankrijk en Engeland, volgens deze landen als uitvloeisel van VN resolutie 688.
In 1998 begon de militaire operatie Desert Fox, vanwege het vermeende bezit van massavernietigingswapens, waarbij installaties in Irak met tomahawks beschoten werden.
In 2003 werd Hoessein verdreven na een aanval van een internationale coalitie, de zogenaamde Coalition of the Willing, onder leiding van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk tijdens de Irakoorlog.
Nadat op 1 mei 2003 de oorlog over werd verklaard, werd in Irak een stabilisatiemacht geïnstalleerd, de Stabilisation Force Iraq. Ook werd een overgangsregering ingesteld, de Coalition Provisional Authority (CPA) onder leiding van de Amerikaan Paul Bremer.
Op 28 juni 2004 droeg de CPA de macht over aan een interimregering onder leiding van premier Iyad Allawi en president Ghazi al-Yawar. Die werden weliswaar (net als de CPA) tegengewerkt door diverse groepen van opstandelingen in Irak, maar wisten het land klaar te maken voor verkiezingen van 30 januari 2005.
De verkiezingen werden gewonnen door een sjiitische partij, maar zij behaalden geen absolute meerderheid en moesten dus een coalitie vormen met andere partijen. De belangrijkste posten werden langs etnische lijnen verdeeld. Jalal Talabani (Koerd) werd president, Ibrahim Jaafari (sjiiet) werd premier en een soenniet werd voorzitter van het parlement. Op 28 april 2005 werd de voltallige regeringsploeg aan de buitenwereld gepresenteerd. Een speciaal comité stelde uiteindelijk op 28 augustus 2005 een ontwerpgrondwet voor, die in oktober 2005 middels een referendum aan het volk zal worden voorgelegd, waarna nieuwe verkiezingen volgens die grondwet plaats dienen te vinden.
Er zijn vier landschappen te onderscheiden:
De zomers zijn zeer heet en droog, met temperaturen tot 50°C; de meeste neerslag valt 's winters, in het noorden.
De hoofdstad van Irak, Bagdad, is vrij centraal gelegen aan de Tigris. Andere belangrijke steden zijn de havenstad Basra (Al Basrah), het noordelijke Mosoel (Al Mawsil) en Kirkoek(Koerdische toekomstige hoofdstad)
De belangrijkste religieuze steden, speciaal voor sjiitische moslims, zijn Najaf, Karbala en Koefa.
De belangrijkste bevolkingsgroepen van Irak zijn de Arabieren, Koerden en in mindere mate Turkmenen. Verder wonen ook Assyrische en Chaldeeuwse christenen in Irak.
In het midden en zuiden van Irak wonen Arabieren. Ongeveer 60% van de bevolking is sjiitisch. Zij wonen hoofdzakelijk in het zuiden. De heilige steden van de sjiieten, Karbala en Najaf bevinden zich ook hier. Daarnaast woont ook een grote groep sjiieten in Bagdad, de meesten in de 'wijk' Sadr-stad.
In het midden van Irak, in de zogenoemde Soennitische driehoek, wonen de meeste soennieten, die ongeveer 20% van de bevolking uitmaken.
De Koerden leven in het noorden van Irak, dat ook wel Koerdistan wordt genoemd. De Koerden hebben een zekere mate van autonomie. Ze vormen 20% van de totale Iraakse bevolking. Ze hebben een eigen taal, het Koerdisch, en een eigen cultuur. In het Iraakse deel van Koerdistan wonen ongeveer 6 miljoen Koerden. Zij hebben als hoofdstad Kirkuk en als regeringsstad Hawlêr. Verder hijsen ze een eigen vlag. In Koerdistan leven ook wel Turkmenen en groepen Arabieren. De Koerden zijn overwegend soennitisch.
Tot het voorjaar van 2003 was Irak een dictatuur met Saddam Hoessein als president (dictator). Hoogste orgaan van de staat was formeel het parlement, maar in werkelijkheid de Revolutionaire Commando Raad. Deze Raad bestond uit getrouwen van Hoessein (ministers, de vice-presidenten, de premiers en vice-premiers, partijbonzen en militairen). Saddam Hoessein was tevens voorzitter van de Revolutionaire Commando Raad. Naast deze raad was er een kabinet dat onder leiding stond van een premier. Irak werd centralistisch bestuurd: iedere provincie werd bestuurd door een gouverneur die werd bijgestaan door een Provinciale Raad. De steden hadden gekozen gemeenteraden en centraal benoemde burgemeesters. De belangrijkste partij onder Saddam Hoessein was de Ba'ath-partij ('Partij van de Arabische Herrijzenis'). Tot 1991 was de Ba'ath ook de enige toegestane politieke partij. Het hoogste orgaan van de Ba'ath-partij in Irak was de Regionale Commando Raad (een bestuursraad). Saddam Hoessein was naast president van Irak en Voorzitter van de Revolutionaire Commando Raad, tevens secretaris-generaal van de Ba'ath-partij. Naast de Ba'ath bestonden er nog andere partijen. Deze partijen moesten echter wel de doelstellingen van de Ba'ath-revolutie van 1968 onderschrijven. De door Saddam zo vreselijk vervolgde Iraakse Communistische Partij (ICP) was formeel legaal en soms waren er zelfs communisten lid van de regering. De Ba'ath-partij en de ICP vormden samen het Nationaal Progressief Front. Dit Front werd evenwel gedomineerd door de Ba'ath en de communistische invloed was 0,0%.
Na de aanval van de Coalitie (Amerika, Verenigd Koninkrijk en anderen) in 2003 en de verovering van het land, was de macht in Irak tot 28 juni 2004 in handen van de Coalition Provisional Authority onder leiding van Paul Bremer. Ook had de Iraakse Bestuursraad, bestaande uit 25 Irakezen, veel macht.
Op 28 juni 2004 werd de macht formeel overgedragen aan een benoemde regering, waarna in begin 2005 verkiezingen werden gehouden. Ghazi al-Yawar was gedurende die periode interim-president van Irak. Iyad Allawi was toen interim minister-president.
De Amerikaanse troepen blijven echter op onverminderde tegenstand stuiten, waarbij verzet zowel van soennieten, sjiieten als van nationalisten komt.
Een speciaal comité met Koerdische, Soennitische & Sji'itische vertegenwoordigers stelde op 28 augustus 2005 een ontwerp-grondwet op, die in oktober 2005 aan het Iraakse volk zal voorgelegd worden. De Soennitische vertegenwoordigers keurden het ontwerp af, verwacht wordt dan ook dat de grondwet in het referendum ook zal afgewezen worden (gezien de Soennieten de facto een veto hebben).
Zie ook: Lijst van staatshoofden van Irak
| | |
|---|---|
|
Bismarck-archipel | Carolinen en Marshalleilanden | Vrije Stad Danzig | Vrije Stad Fiume | Irak | Kameroen | Libanon | Memelland | Nauru | Noordelijke Marianen | Palestina | Territorium van Papoea | Territorium van Papoea en Nieuw-Guinea | Ruanda-Urundi | Saargebied | Syrië | Tanganyika | Togo | Transjordanië | West-Samoa | Zuidwest-Afrika | |
Pagina geladen in 0.210 seconden.
Terug naar boven | Sitemap bekijken | Hulp
Copyright:
Wikipedia informatie over Irak –
De rechten van dit artikel vallen onder de
GNU Vrije Documentatie Licentie.
Het gebruikt materiaal uit
Wikipedia artikel "Irak". Meer over Wikipedia
Arts & Crafts | Australia Travel | Autos | Books | Business | Career & Jobs | Cars | Computer/Tech | Education | Entertainment | Family & Relationships | Finance | Food | Health | Home & Garden | Hotel Bookings | India | Internet | Law | Malaysia | Medical | Money | Pets | Real Estate | Self Help | Sports | Travel | Women
