Meiose
Meiose of
reductiedeling is een vorm van
celdeling die plaats vindt bij de productie van
geslachtscellen (gameten), dat wil zeggen
eicellen en
zaadcellen/
stuifmeelkorrels.
Het proces dat bij de meiose verloopt is anders dan bij de gewone mitose omdat de geslachtscellen maar de helft van het aantal chromosomen bevatten. Zo bevat een menselijke gameet 23 chromosomen, terwijl een normale menselijke lichaamscel 46 chromosomen bevat.
Op een gegeven moment deelt de cel zich dus zonder dat de chromosomen zich eerst hebben verdubbeld. Gepaarde chromosomen (overeenkomstig, maar niet identiek; een van ieder paar is er van de vader afkomstig, de andere van de moeder) komen dus in verschillende dochtercellen terecht. Wel treedt vaak genetische uitwisseling (recombinatie)tussen de maternale en paternale chromosomen op door crossing-over.
Het DNA dupliceert eerst, tijdens de interfase, daarbij treedt eventueel crossing-over op en daarna splitst de cel zich op normale wijze. Daarna echter nog een keer, maar ditmaal zonder eerst een DNA-verdubbeling te ondergaan.
Dieren
Bij de ontwikkeling van de dierlijke eicel ontstaat uit een cel een eicel, terwijl bij de ontwikkeling van de zaadcellen uit een cel vier zaadcellen ontstaan.
Bij eicellen ontvangt de ene dochtercel daarbij steeds vrijwel al het cytoplasma en gaat de andere te gronde (het poollichaampje is de andere, niet-functionele eicel), terwijl bij de productie van zaadcellen de twee ontstane cellen even groot zijn en zich beide daarna nog een keer delen zodat uiteindelijk vier zaadcellen ontstaan uit een stamcel.
Planten
- Eicelvorming: In de zaadknop zit de embryozak met daarin de embryozakmoedercel. Deze cel deelt zich 2 keer, waarbij een eicel, twee synergiden, 3 antipoden en een secundaire embryozakkern ontstaan.
- Stuifmeelvorming: In de helmhokjes van de meeldraden vindt de vorming van stuifmeelkorrels (pollen) plaats. Bij de vorming van de meeldraad veranderen vier groepjes van meristematische cellen in vier stuifmeelkorrelmoederzakken (microsporangiën). Twee per helmhokje. Een pollenmoederzak bestaat uit voedingsweefsel (tapetum), waarbinnen de stuifmeelkorrelmoedercellen (microspore moedercellen) liggen, welke uitgroeien tot stuifmeelkorrels. Door meiose ontstaan uit de microsporen eerst twee cellen (een dyade) en vervolgens een klompje van vier cellen (een tetrade). De cellen van de tetrade maken zich van elkaar los en vormen de haploïde microsporen. De buitenwand om deze microspore verdikt onder invloed van zowel het tapetum als de microspore tot de excine. Daarbinnen wordt door de microspore een binnenwand (intine) gevormd. Vervolgens deelt de microspore zich via een mitotische celdeling in tweeën, de generatieve cel en de vegetatieve kern. De vegetatieve kern groeit bij de bestuiving uit tot de pollenbuis, waarna deze kern verdwijnt (degenereert).
Externe link