Michail Gorbatsjov
Michail Sergejevitsj Gorbatsjov (Russisch: Михаил Сергеевич Горбачёв) (2 maart 1931) was secretaris-generaal van de Communistische Partij van 1985 tot 1991 en president van de Sovjet-Unie (USSR) van 1988 tot 1991. Hij regeerde met als motto de leuzen 'glasnost' (openheid) en 'perestrojka' (vernieuwing). Zijn poging om de communistische partij te hervormen leidde niet alleen tot het einde van de koude oorlog (waarvoor hij op 15 oktober 1990 de Nobelprijs voor de Vrede ontving) maar onbedoeld ook tot het einde van de politieke almacht van de partij en daarmee tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, ondanks zijn pogingen om met harde hand de onafhankelijkheidsbewegingen in de verschillende republieken de kop in te drukken. Gorbatsjov had krachten losgemaakt, die hij al snel zelf niet meer onder controle had.
Gorbatsjov was in het buitenland extreem populair, en was de eerste en enige sovjetleider die bij het Amerikaanse publiek populairder was dan de eigen president. In eigen land is hij daarentegen zeer inpopulair. Hem wordt verweten dat hij Ruslands status als wereldmacht heeft verkwanseld en zijn volk economische ellende en hongersnood heeft gebracht. Toen hij zich in 1996 kandidaat stelde voor het presidentschap van Rusland, kreeg hij slechts 0,18 % van de stemmen. Over de mens Gorbatsjov zijn veel Russen niettemin positief. Vooral zijn diepe verdriet na het overlijden van zijn vrouw Raïsa, in 1999, heeft veel Russen ontroerd.
Als ex-president wordt hij vaak uitgenodigd als spreker. Op 13 december 2003 opende hij een tentoonstelling van Russische schilderkunst in het Groninger Museum. Toevallig was op diezelfde dag elders in Groningen een congres van de Partij van de Arbeid waar hij ook kort te gast was. De manier waarop de leiding van de PvdA dit regelde leidde tot een kleine rel met het museumbestuur.
Chronologie van zijn regeerperiode
- 11-03-1985 : Gorbatsjov volgt de overleden Konstantin Tsjernenko op als partijleider.
- 02-07-1985 : Edward Sjevardnadze volgt Andrej Gromyko op als minister van Buitenlandse Zaken (Gromyko wordt staatshoofd van de USSR).
- 15-10-1985 : Gorbatsjov lanceert de perestroika, een programma voor economische hervormingen.
- 06-03-1986 : Grote zuivering binnen de partij tijdens het 27e congres.
- 23-12-1986 : Na 7 jaar ballingschap komt Ruslands bekendste dissident Andrei Sacharov terug naar Moskou.
- 30-05-1987 : Grote zuiveringen in de legertop, onder anderen defensieminister Sergej Sokolov.
- 08-12-1987 : Ondertekening in Washington van het INF-verdrag ter beperking van de kernwapens voor de middellange afstand.
- 18-05-1988 : Begin terugtrekking van de Sovjettroepen uit Afghanistan.
- 01-10-1988 : Gorbatsjov blijft partijleider en wordt bovendien voorzitter van de Opperste Sovjet (staatshoofd als opvolger van Gromyko). De kaders werden verder gezuiverd.
- 01-12-1988 : Een nieuwe grondwet verstevigt de macht van Gorbatsjov.
- 07-12-1988 : Gorbatsjov kondigde in de VN de terugtrekking aan van 500.000 soldaten uit Oost-Europa.
- 26-03-1989 : Bij de verkiezingen voor het nieuwe congres wordt 20% van de partijkaders weggestemd.
- 25-04-1989 : 110 kaders van het Centraal Comité worden uit hun functie gezet.
- 16-05-1989 : Ontmoeting Gorbatsjov en Deng Xiaoping in Peking, de betrekkingen tussen beide landen worden genormaliseerd.
- 25-05-1989 : Het Congres kiest Gorbatsjov tot staatshoofd met heel uitgebreide bevoegdheden.
- 19-09-1989 : Weer zuiveringen aan de partijtop.
- 05-12-1989 : Publieke schuldbekentenis in Moskou voor de inval in Tsjechoslowakije in 1968. (zie: Praagse lente)
- 31-01-1990 : Gorbatsjov legt zich neer bij een Duitse hereniging.
- 15-03-1990 : Gorbatsjov verkozen tot president. De KP verliest haar machtsmonopolie.
- 10-07-1990 : Het 28ste partijcongres herkiest Gorbatsjov als secretaris-generaal.
- 16-07-1990 : Gorbatsjov ontmantelt het staatsmonopolie op radio en tv.
- 15-10-1990 : Nobelprijs voor de Vrede voor Gorbatsjov.
- 19-10-1990 : De Opperste Sovjet keurt Gorbatsjovs plan goed voor een geleidelijke overgang van een geleide planeconomie naar een vrije markteconomie.
- 17-11-1990 : Gorbatsjov krijgt de ultieme controle over elke beslissing van de uitvoerende macht in de Sovjet-Unie.
- 20-12-1990 : Edward Sjevardnadze neemt ontslag als minister van Buitenlandse Zaken en waarschuwt voor een dictatuur.
- 25-12-1990 : Gorbatsjov verkrijgt de macht om besluiten en resoluties van de federale republieken te annuleren.
- 26-12-1990 : Gorbatsjov krijgt de rechtstreekse controle over de 15 republieken en de nationale economie. Voor het eerst is er een vice-president, dat wordt op Gorbatsjovs voorstel Gennadi Janajev.
- 13-01-1991 : Gorbatsjov zet het leger in tegen vreedzame demonstranten voor onafhankelijkheid in de Litouwse hoofdstad Vilnius. Er vallen veertien doden en honderden gewonden.
- 20-01-1991: In de Letse hoofdstad Riga doodt het Sovjetleger wederom demonstranten voor onafhankelijkheid. Gorbatsjov ontkent alle verantwoordelijkheid maar weigert de daders te straffen.
- 22-01-1991 : De Europese Gemeenschap schort de toegezegde voedselhulp aan de Sovjet-Unie op.
- 30-01-1991 : Gorbatsjov legt de ordehandhaving in alle grote steden in handen van het leger en de strijdkrachten van Binnenlandse Zaken.
- 17-04-1991 : Massale stakingen in Georgië en Wit-Rusland voor loonsverhoging en het ontslag van Gorbatsjov.
- 12-06-1991 : Boris Jeltsin wordt in vrije verkiezingen tot president van de Sovjet-republiek Rusland gekozen.
- 17-07-1991 : De leiders van de G7 weigeren de door Gorbatsjov gevraagde miljardensteun.
- 26-07-1991 : Het Centraal Comité steunt Gorbatsjovs voorstel om de KP om te vormen tot een sociaal-democratische partij.
- 31-07-1991 : Ondertekening in Moskou van het START-verdrag voor de drastische vermindering van de nucleaire lange-afstandswapens.
- 19-08-1991 : Gorbatsjov wordt door een Comité voor de Noodtoestand aan de kant gezet. Belangrijkste spelers in dit comité: Gennadi Janajev (vice-president), Dimitri Jazov (minister van Defensie), Vladimir Kroetsjkov (hoofd van de KGB), Valentin Pavlov (premier) en Boris Pugo (minister van Binnenlandse Zaken). Tot 22 augustus heeft Gorbatsjov huisarrest in zijn vakantiehuis op de Krim. Verschillende sovjetrepublieken verklaren zich in de dagen en maanden volgend op de coup onafhankelijk, of willen niet meer onderhandelen over een nieuw Unieverdrag.
- 22-08-1991 : Onder zware druk, waarin Jeltsin de hoofdrol speelt, treedt het Comité af. Gorbatsjov keert terug maar zijn populariteit is tanende.
- 08-12-1991 : Akkoord van Minsk. Achter Gorbatsjovs rug wordt het GOS door de republieken Rusland, Oekraïne en Wit-Rusland opgericht.
- 25-12-1991 : Gorbatsjov treedt af. De Sovjet-Unie houdt op te bestaan.
|
ImageSize = width:550 height:150
PlotArea = width:530 height:40 left:10 bottom:30
DateFormat = yyyy
Period = from:1919 till:1991
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1920
- there is no automatic collision detection,
- so shift texts up or down manually to avoid overlap
Define $dy = 45
Define $dys = 72
PlotData=
bar:Leaders color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:S
from:start till:1922 shift:(-10,$dy) text:Vladimir~Iljitsj~Lenin
from:1922 till:1953 shift:(-5,$dy) text:~Jozef~Stalin
from:1953 till:1964 shift:(-32,$dy) text:~Nikita~Chroesjtsjov
from:1964 till:1982 shift:(-25,$dy) text:~Leonid~Brezjnev
from:1982 till:1984 shift:(-45,$dy) text:~ Joeri~Andropov
from:1984 till:1985 shift:(-24,$dys) text:~Konstantin~Tsjernenko
from:1985 till:end shift:(-27,$dy) text:~Michail~Gorbatsjov
|