Oostenrijk

Oostenrijk (Duits: Österreich), voluit de Republiek Oostenrijk (Republik Österreich), is een land in Midden-Europa. Het land grenst in het westen aan Zwitserland en Liechtenstein, in het noorden aan Duitsland en Tsjechië, in het oosten aan Slowakije en Hongarije en in het zuiden aan Italië en Slovenië.

Geografie

De Alpen strekken zich over een groot deel van Oostenrijk uit: driekwart van het land behoort tot dit berggebied. Het natuurschoon van Tirol, Salzkammergut, Innsbruck, de Oostenrijkse Alpen, en de stad Salzburg en de aantrekkelijkheid van Wenen en andere culturele centra hebben Oostenrijk tot een belangrijk Europees toeristencentrum gemaakt.

De hoogste berg in Oostenrijk is de Grossglockner met 3.797 meter. Andere hoge bergen zijn de Wildspitze (3.768 m), de Weißkugel (3.739 m), de Grossvenediger (3.674 m), de Hintere Schwärze (3.628 m) en de Similaun (3.606 m). In het oosten langs de Donau kenmerkt het landschap zich door glooiende heuvels en vlaktes. Het diepste punt van Oostenrijk is Hedwighof in Burgenland met 114 meter boven zeeniveau.

De belangrijkste twee rivieren zijn de Donau en haar zijrivier de Inn. Buiten de Inn stromen de Herberg, Enns en Mur in de Donau. De Lech is een zijrivier van de Inn.

Geografische statistieken

Hoofdartikel: Geografie van Oostenrijk

• Landsgrenzen totaal: 2.562 km
  • Duitsland: 784 km
  • Italië: 430 km
  • Hongarije: 366 km
  • Tsjechië: 362 km
  • Slovenië: 330 km
  • Zwitserland: 164 km
  • Slowakije: 91 km
  • Liechtenstein: 35 km
• kustlijn: geen
• grootste rivieren: Donau, Inn, Mur, Salzach, Enns, Drau
• grootste meer: Neusiedlersee, op de grens met Hongarije
• hoogste punt: Großglockner, 3.797 m.
• laagste punt: Neusiedlersee, 115 m.

Bevolking

Statistische informatie: Bevolking van Oostenrijk

De overgrote meerderheid van de Oostenrijkers spreekt Duits, zij het met een accent. Meer dan 85% van Oostenrijkers is van Germaanse etnische oorsprong, en bijna 78% is rooms-katholiek. Sinds 1945 biedt Oostenrijk onderdak aan bijna 2 miljoen vluchtelingen van elders uit Europa, hoewel veel van deze vluchtelingen op doortocht naar andere streken zijn gegaan. In 1996 waren ongeveer 300.000 arbeidskrachten van buitenlandse oorsprong. Er zijn universiteiten in Wenen, Salzburg, Innsbruck, Graz, Klagenfurt, Linz, Leoben en Krems an der Donau.

Grootste steden

De enige stad in Oostenrijk met meer dan 250.000 inwoners is Wenen, veruit de grootste stad van het land.

Economie

Zie ook: Economie van Oostenrijk

De bosbouw, de veehouderij, en de zuivelproductie zijn overwegend geconcentreerd in de alpiene provincies; Vorarlberg heeft een oude textielindustrie. Ongeveer 5% van de bevolking is actief in (meestal kleinschalige) landbouw. Het land is bijna zelfvoorzienend in termen van voedselproductie. In Opper- en Neder-Oostenrijk en in Burgenland overheerst de landbouw: de belangrijkste gewassen zijn aardappels, suikerbieten, fruit, gerst, rogge en haver.

De productie is divers en vertegenwoordigt ongeveer 35% van het bruto nationaal product. Meer dan is de helft van de industrieën is geconcentreerd in het bassin van Wenen; Linz, Steyr, Graz, Leoben, Innsbruck en Salzburg zijn de andere belangrijkste industriële centra. Veel van de industrieën van het land werden genationaliseerd na de Tweede Wereldoorlog, samen met de grootste handelsbanken. De belangrijkste vervaardigde producten zijn machines, voertuigen, ijzer en staal, levensmiddelen, elektrische producten, textiel, chemische producten en kantoorproducten. Vele mineralen noodzakelijk voor de industrie (grafiet, ijzer, magnesium, koper, zink en bruinkool) worden gevonden in Oostenrijk. Het land heeft ook reserves van ruwe olie, aardgas, zout en uranium en is rijk aan hydro-elektrische energie. De laatste jaren is de dienstensector, waaronder een groot bankwezen, belangrijk voor de economie van Oostenrijk geworden. In deze sector zijn nu meer dan de helft van het aantal arbeidskrachten van de natie actief. De belangrijkste handelspartners zijn Duitsland, Italië, Oost-Europa, Japan en de Verenigde Staten.

Geschiedenis

Hoofdartikel: Geschiedenis van Oostenrijk

Nadat het land door Romeinen, Hunnen, Lombarden, Ostrogothen, Beieren en Franken veroverd en overheerst werd, werd Oostenrijk van de 10e tot de 13e eeuw geregeerd door de Babenbergs. De Babenbergers werden opgevolgd door de Habsburgers, die het land tot de 20e eeuw regeerden.

Na de afschaffing van het Heilige Roomse Rijk in 1806 werd het Keizerrijk Oostenrijk opgericht. In 1867 ging dit op in de Oostenrijk-Hongaarse dubbelmonarchie. Na de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog werd dit opgesplitst in verschillende onafhankelijke landen en bleef Oostenrijk uiteindelijk in zijn huidige vorm over, waarbij Vorarlberg, Burgenland en Karinthië via volksraadplegingen besloten bij Oostenrijk te willen horen.

In 1918 werd Oostenrijk een republiek. Deze Eerste Republiek zou tot 1938 stand houden, hoewel kanselier Engelbert Dollfuss na 1933 als een dictator regeerde. In 1938 werd Oostenrijk geannexeerd door het Derde Rijk (de Anschluss). Na de nederlaag van de nazi's werd Oostenrijk door de geallieerden bezet tot 1955. Het land werd toen een volledig zelfstandig land onder voorwaarde dat het altijd neutraal zou blijven. Na de ineenstorting van het communisme in Oost-Europa werd Oostenrijk meer betrokken bij de Europese politiek. In 1995 werd het land lid van de Europese Unie en in 2002 voerde het de euro in.

Overheid en politiek

Zie ook: Overheid van Oostenrijk

Oostenrijk wordt geregeerd onder de herziene grondwet van 1929. Het heeft een gemengde presidentieel-parlementaire regeringsvorm. De president, die door stemming voor een termijn wordt gekozen van zes jaar, benoemt de eerste minister. Het kabinet, dat door de eerste minister wordt geleid, is verantwoording schuldig aan de Nationalrat van het parlement, dat algemeen volgens evenredige vertegenwoordiging wordt gekozen. De Bundesrat wordt gekozen door de provinciale assemblage. De drie belangrijke partijen zijn de Sociaal-Democratische partij SPÖ, de partij van de conservatieven ÖVP en tot april 2005 de partij van de neopopulist en uiterst rechtse Jörg Haider, de FPÖ. In april 2005 is de partij uiteengevallen in de uiterst-rechtse FPÖ en de mildere BZÖ, onder leiding van Jörg Haider.

Overheidssstatistieken

• Staatsvorm: Republiek
• President: Heinz Fischer, (sinds 8 juli 2004)
• Regeringsleider: bondskanselier Wolfgang Schüssel (sinds 4 februari 2000)
• Parlement: Bundesversammlung. Twee kamers: Bundesrat en Nationalrat.
• Politieke partijen: SPÖ (sociaal-democratisch), ÖVP (christen-democratisch), FPÖ (formeel: liberaal, vrijheidspartij), BZÖ (formeel: liberaal), Grünen (de Groenen), KPÖ (communisten), LiF (liberalen) en de SLP (uiterst links)
• Bestuurlijke indeling: 9 deelstaten of Bundesländer
• Godsdienst: rooms-katholiek 78%, protestant 5%, overige 17%
• Munteenheid vóór invoering Euro: Oostenrijkse schilling (ATS) = 100 Groschen

De deelstaten (Bundesländer) van Oostenrijk (met hoofdstad)

Bondskanseliers

Eerste republiek (1918-1938)

• Karl Renner (1918–1920) - SDAPÖ
• Michael Mayr (1920–1921) - CSP
• Johann Schober (1921–1922) - Beamter
• Walter Breisky (1922) - Beamter
• Johann Schober (1922) - Beamter
• Ignaz Seipel (1922–1924) - CSP
• Rudolf Ramek (1924–1926) - CSP
• Ignaz Seipel (1926–1929) - CSP
• Ernst Streeruwitz (1929) - CSP
• Johann Schober (1929–1930) - Beamter
• Carl Vaugoin (1930) - CSP
• Otto Ender (1930–1931) - CSP
• Karl Buresch (1931–1932) - CSP
• Engelbert Dollfuss (1932–1934) - CSP/VF
• Kurt von Schuschnigg (1934–1938) - VF
• Arthur Seyss-Inquart (1938) - NSDAP

Tweede republiek (sedert 1945)

• Karl Renner (1945) - SDAPÖ/SPÖ
• Leopold Figl (1945–1953) - ÖVP
• Julius Raab (1953–1961) - ÖVP
• Alfons Gorbach (1961-1964) - ÖVP
• Josef Klaus (1964–1970) - ÖVP
• Bruno Kreisky (1970–1983) - SPÖ
• Fred Sinowatz (1983–1986) - SPÖ
• Franz Vranitzky (1986–1997) - SPÖ
• Viktor Klima (1997–2000) - SPÖ
• Wolfgang Schüssel (sedert 2000) - ÖVP

Bondspresidenten

Eerste republiek (1918-1938)

• Karl Seitz (1919–1920) - SDAPÖ
• Michael Hainisch (1920–1928) - onafhankelijk
• Wilhelm Miklas (1928–1938) - CSP

Tweede republiek (sedert 1945)

• Karl Renr (1945-1950) - SPÖ
• Theodor Körner (1951-1957) - SPÖ
• Adolf Schärf (1957-1965) - SPÖ
• Franz Jonas (1965-1974) - SPÖ
• Rudolf Kirchschläger (1974-1986) - onafhankelijk
• Kurt Waldheim (1986-1992) - ÖVP
• Thomas Klestil (1992-2004) - ÖVP
• Heinz Fischer (sedert 2004) - SPÖ

Zie ook

• Communicatie in Oostenrijk
• Vervoer in Oostenrijk
• Defensie van Oostenrijk
• Beroemde Oostenrijkers
• Monumenten op de Werelderfgoedlijst