|
Roemenië      
Roemenië is een republiek in Oost-Europa, grenzend aan de Zwarte Zee, Bulgarije, Servië en Montenegro, Hongarije, Oekraïne en Moldavië.
De vorm van het land zou je kunnen zien als die van een platvis, met de bek naar het westen gericht. Dit beeld zou symbool kunnen staan voor de positie van Roemenië in Europa. Werd de hoofdstad Boekarest vroeger al klein Parijs genoemd en nam Roemenië ten tijde van het Sovjetregime al een aparte plaats in het Oostblok in, tegenwoordig is het politieke streven erop gericht zo spoedig mogelijk deelgenoot te worden van de Europese Unie (2007).
De diversiteit van de culturen is gevarieerd. Naast Roemenen, wonen er ook veel Hongaren en in wat mindere mate Duitsers (Saksen) in Roemenië. En ook de invloed van de Roma (zigeuners) is vrij groot. Alhoewel de gemiddelde Roemeen dit laatste graag zou ontkennen.
Op Hongarije na, wordt het Latijnse Roemenië ingesloten door Slavische landen. Het Hongaars (magyar) behoort tot de Finoegrische talen. Het Roemeens echter behoort, net zoals het Italiaans, Frans, Spaans en het Portugees, tot de Romaanse talen. Vooral in de schrijftaal is veel herkenning te ontdekken, voor degene die een van deze talen spreekt.
De staatsgodsdienst is het Roemeens-orthodox. Vergelijkbaar met het Russisch en Grieks-orthodox. Eenvoudig gezegd is het een op zichzelf staande geloofsgemeenschap volgens de Oosterse of Byzantijnse rite, waarbij de Paus niet als hoofd van de Kerk wordt erkend. De Roemeense Kerk heeft een eigen Patriarch: Teoctist. Vooral de iconen en de kloosters zijn een bekende uiting van de orthodoxe Kerk.
Naast de verscheidenheid aan culturen en hun invloed, de taal en de religie, bezit Roemenië een grotendeels ongerepte natuur. Het landklimaat -koude winters, warme zomers- en de dwars door Roemenië lopende bergketen, de Karpaten, zorgen voor diverse landschapssoorten.
De Karpaten verdelen Roemenië in drie onderscheiden landstreken: ten noordwesten Transsylvanië, ten zuiden Walachije en ten oosten Roemeens Moldavië. Langs de kust, ten oosten van de Donau is er tot slot de Dobroedzja.
Brede zandstranden, de rivierdelta van de Donau, Alpinistische bergketens, laagvlaktes, oerbossen, meren. Je kan het zo gek niet bedenken of het komt in Roemenië voor. Roemenië bezit bijvoorbeeld de grootste populaties: beren, wolven en lynxen van heel Europa.
Basisgegevens
- oppervlakte: 237.500 km² (circa 7x België of 6x Nederland)
- omtrek landgrenzen: 3190 km
- kustlijn: 244 km
- inwonertal: 22,1 miljoen
- bevolkingsdichtheid: 94 inwoners/km²
- hoofdstad: Boekarest (Roemeens: BucureÅŸti)
- andere grote steden: Cluj-Napoca, Timişoara, Iaşi, Braşov, Galaţi, Craiova, Constanţa, Ploieşti, Brăila, Sibiu, Resita, Botosani, Pitesti, Arad en Oradea
- officiële naam: România
- staatsvorm: parlementaire republiek
- president: Traian Băsescu (D.A.), sinds 2004, termijn van vijf jaar
- regeringsleider: Călin Popescu-Tăriceanu
- parlement: 2 kamers: Senaat (Senat) en Huis van Afgevaardigden (Camera Deputatilor)
- bestuurlijke indeling: 40 districten (judete, enkelvoud judeţ') + Boekarest
- officiële taal: Roemeens, minderheid Hongaars en Duits
- godsdienst: Roemeens-orthodox; Rooms-katholiek; protestants. De grondwet biedt godsdienstvrijheid.
- munteenheid: Roemeense leu (RON), meervoud lei (1 leu = 100 bani)
- (ongeveer 1 euro = 3,5 RON)
- nationale feestdag: 1 december, Dag van de Vereniging (van Roemenië)
- volkslied: Deşteaptă-te, române! (Ontwaak, Roemeen!)
- landcode (telefoon): +40
- landcode (post, verkeer): RO
- topleveldomein: .ro
- Inflatie: 8,9% (schatting 2005)
- Universiteiten: 6
- Onderwijs: verplicht van 6-16 jaar
- Toerisme: vooral aan de Zwarte-Zeekust, Boekarest en de Donaudelta
- Nationale drank is: ţuică (spreek uit tsoejkuh), thuisgestookte pruimenjenever, ook bekend onder de naam palinca.
Geschiedenis
- 107 - stichting van Dacië als Romeinse provincie
- 15e tot 19e eeuw - overheersing van het gebied door de Turken
- 1775 - Boekowina onder Oostenrijks bestuur.
- 1812 - Bessarabië onder Russisch bestuur, tot na de Krimoorlog, daarna zelfbestuur, met schatplicht aan de Turkse sultan.
- 1859 - Samengaan vorstendommen Walachije en Moldavië onder vorst Alexandru Ioan Cuza.
- 1866 - Carol I (Karel van Hohenzollern-Sigmaringen) als vorst erkend.
- 1878 - Onafhankelijke staat Roemenië officieel bevestigd tijdens het Congres van Berlijn.
- 1881 - Proclamatie van Roemenië tot koninkrijk onder koning Carol I.
- 1913 - Roemenië verwerft de zuidelijke Dobroedzja van Bulgarije tijdens de Tweede Balkanoorlog (Verdrag van Boekarest).
- 1916 - Roemenië verklaart de oorlog aan de Centralen
- 1919 - 1920 Bessarabië, de Boekowina en het Hongaarse Zevenburgen (inclusief het oosten van het Banaat, het zuiden van Maramures e.a.) aan Roemenië toegevoegd.
- 1938 - Alleenheerschappij koning Carol II (een aantal van zijn kastelen o.a. in Sinaia zijn ondertussen door afstammelingen, die in Zwitserland in ballingschap leven, aan de overheid verkocht).
- 1939 - Vergaand economisch akkoord met Duitsland. Roemenië wordt de grootste olieleverancier van Duitsland.
- 1940 - september: staatsgreep zet generaal Antonescu aan het roer. Hij vervangt Carol II door Michael.
- 1940 - de Sovjet-Unie, Hongarije en Bulgarije annexeren grote delen van Roemenië (resp. de noordelijke Boekowina, noordelijk Transsylvanië en de zuidelijke Dobroedzja).
- 1941 - Roemenië verklaart de oorlog aan de Sovjet-Unie. Delen van de Oekraine worden veroverd.
- 1944 - Sovjetlegers dringen Roemenië binnen. Koning Michael beëindigt de dictatuur van Antonescu. Duitsland de oorlog verklaard.
- 1945 - februari: coup van de communistische partij o.l.v. Gheorghe Gheorghiu-Dej. Vorming van een regering onder de naam 'Nationaal-Democratisch Front'. Sovjet-Unie geeft Zevenburgen terug. Bessarabië en de noordelijke Boekowina blijven in handen van de Sovjet-Unie.
- 1945-1947 - groeiende macht van de communistische partij, die o.m. leidt tot zuiveringen en beëindiging van grootgrondbezit.
- 1947 - Koning Michael I wordt gedwongen afstand te doen van de troon. Hij verlaat Roemenië. Roemenië wordt prompt uitgeroepen tot volksrepubliek.
- 1952 - Gheorghiu-Dej rekent als nationaal-communist in een showproces af met de rivaliserende Moskougezinde communisten rond Ana Pauker.
- 1955 - Gheorghiu-Dej treedt af als premier, maar behoudt grote invloed als partijsecretaris.
- Verzet tegen de opgedrongen rol als graan- en olieleverancier van de Sovjet-Unie.
- 1965 - Gheorghiu-Dej overlijdt. Nicolae Ceausescu wordt eerste secretaris van de partij. Aanname nieuwe grondwet. Roemenië wordt Socialistische Republiek Roemenië.
- 1967 - Ceausescu benoemd tot staatshoofd. Hij vaardigt het Decreet 770 uit. Onder zijn dictatorschap streeft Roemenië naar een onafhankelijker koers binnen het Sovjetblok. Zo wordt bijvoorbeeld de Russische inval in Tsjechoslowakije in 1968 veroordeeld, en wenst het land zich niet te mengen in het conflict tussen de SU en China. Ook onderwerpt Roemenië zich niet aan de Breznjev-doctrine, waarbij de communistische landen van het Oostblok slechts beperkte soevereiniteit wordt gegund. Toch komt het in 1970 tot een vernieuwing van het vriendschapsverdrag met de SU.
- Het binnenlands bestuur van Ceausescu intussen kenmerkt zich door een toenemende hardheid ten aanzien van alles wat als dissident gedrag wordt aangemerkt. Gaandeweg verspeelt de dictator zijn aanvankelijke goodwill in binnen- en buitenland, onder meer door het machtsstreven van zijn echtgenote Elena, en door de bouw van een gigantisch paleis in de hoofdstad Boekarest, waarvoor hele woonwijken moeten verdwijnen.
- 1989 - Na een volksopstand, begonnen in Timişoara, wordt Ceausescu afgezet en, samen met zijn vrouw Elena, na een kort proces in een binnenplaats in Târgovişte geëxecuteerd (werd op nationale televisie uitgezonden, maar nu nog twijfelen veel Roemenen of hij wel echt geëxecuteerd is).
- 1990 - Ion Iliescu wordt tot president gekozen. Hij is ex-communist en volgt een gematigde koers.
- 1992 - Iliescu wint opnieuw de presidentsverkiezingen.
- 1996 - Emil Constantinescu verslaat Ion Iliescu bij de presidentsverkiezingen.
- 2000 - Iliescu opnieuw herkozen als president van Roemenië. Premier is Adrian Năstase.
- 2004 - Traian Băsescu wint de presidentsverkiezingen ten koste van premier Adrian Năstase.
Lijst van Staatshoofden van Roemenië
Bestuurlijke indeling
Roemenië is onderverdeeld in 41 districten (judeţe, enkelvoud judeţ), plus Groot-Boekarest. De districten zijn de volgende (tussen haakjes hoofdstad en hun codes die onder meer op kentekenplaten terug te vinden zijn):
Alba |
Arad |
ArgeÅŸ |
Bacău |
Bihor |
Bistriţa-Năsăud |
BotoÅŸani |
Brăila |
BraÅŸov |
BucureÅŸti (Boekarest) |
Buzău |
CaraÅŸ-Severin |
Călăraşi |
Cluj |
Constanta |
Covasna |
Dâmboviţa |
Dolj |
Galaţi |
Giurgiu |
Gorj |
Harghita |
Hunedoara |
Ialomiţa |
IaÅŸi |
Ilfov |
MaramureÅŸ |
Mehedinţi |
MureÅŸ |
Neamţ |
Olt |
Prahova |
Sălaj |
Satu Mare |
Sibiu |
Suceava |
Teleorman |
TimiÅŸ |
Tulcea |
Vâlcea |
Vaslui |
Vrancea
Beroemde (geboren) Roemenen
- Constantin Brancusi, beeldhouwer
- Nicolae Ceausescu, politicus
- Sergiu Celibidache, dirigent
- Cristian Chivu, voetballer
- Emil Cioran, filosoof
- Henri Coandă, aerodynamisch ingenieur
- Nadia Comaneci, turnster
- Ion Creanga, schrijver
- Michael Cretu, musicus
- Leonard Doroftei, bokser
- Mircea Eliade, filosoof
- Mihai Eminescu, dichter
- George Enescu, componist
- Angela Gheorghiu, operazangeres
- Gheorghe Hagi, voetballer
- Eugene Ionescu, schrijver
- Dinu Lipatti, pianist
- Mircea Lucescu, voetbaltrainer
- Nicolae Mitea, voetballer, Ajacied
- Diana Mocanu, zwemster
- Maia Morgenstern, actrice
- Gheorghe Muresan, basketballer
- Adrian Mutu, voetballer
- Ilie Nastase, tennisser
- Catalina Ponor, turnster
- Gheorghe Popescu, voetballer
- Ciprian Porumbescu, componist
- Camelia Potec, zwemster
- Gabriela Szabo, atlete
- Vlad Tepes, berucht heerser
- Ion Tiriac, tennisser
- Tristan Tzara, dichter
Zie ook
|