Satire

Een satire is een gedicht of verhaal waarin de spot wordt gedreven met, of verontwaardiging wordt geuit over, personen of misstanden. Indien het een gedicht betreft wordt ook de term hekeldicht gebruikt. Meer in het algemeen worden het begrip satire en het bijvoeglijk naamwoord satirisch ook gebruikt om elke kunstuiting aan te duiden die wantoestanden op spottende wijze aan de kaak wil stellen (voorbeeld: een satirisch televisieprogramma).

Het woord satire is afgeleid van satyr. Het slaat terug op het klassieke toneel. Na afloop van een (vaste) serie van drie tragedies werd een satyrspel opgevoerd: een groep als satyr verklede acteurs onderhield het publiek met allerlei grappen en grollen. Aansluitend werd een komedie opgevoerd.

Voorbeelden:

• De Satiren van Juvenalis
• Gullivers reizen van Jonathan Swift
• Ideeën van Heinrich Heine
• Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans
• De Lof der zotheid van Erasmus

Van het genoemde werk van Swift (zie externe link) is het minder bekende, maar misschien wel het meest onderhoudende, deel drie een satire op de Engelse Koninklijke Academie van Wetenschappen.

Een satire op een bestaand kunstwerk heet een parodie.