Spanje

Het Koninkrijk Spanje is een land in het uiterste zuidwesten van Europa. Het deelt het Iberische schiereiland met Portugal en de Britse 'kolonie' Gibraltar. In het noordoosten grenst het aan Frankrijk en het dwergstaatje Andorra, over de lengte van het Pyreneeëngebergte. Het omvat ook de Balearen in de Middellandse Zee, de Canarische Eilanden die buiten de Atlantische kust van Marokko zijn gelegen, en de exclaves Ceuta en Melilla aan de noordkust van Afrika. De exclave Gibraltar in het zuiden van Spanje is grondgebied van Groot-Brittannië sinds het einde van de Spaanse successieoorlog in 1714.

Spanje telt ruim 43,2 miljoen inwoners. De hoofdstad van Spanje is Madrid.

Spanje is een parlementaire monarchie onder Juan Carlos I, met een grondwet uit 1978. De huidige Premier is José Luis Rodríguez Zapatero. Spanje werd lid van de NAVO in 1981 en is lid van de Europese Unie sinds 1986. De euro werd de Spaanse munteenheid op 1 januari 1999, en verving daarmee de peseta.

Staatkundige indeling

Bestuurlijk is Spanje onderverdeeld in 17 autonome regio's, waarvan de meeste weer onderverdeeld zijn in provincies (52). Daarnaast bestaan er ook twee vrijhandelssteden (Ceuta en Melilla).

Autonome regio's (comunidades autónomas):

• Andalusië (Spaans: Andalucía)
• Aragón (Spaans: Aragón)
• Asturië (Asturisch: Asturies, Spaans: Asturias)
• Balearen (Catalaans: Illes Balears, Spaans: Islas Baleares)
• Baskenland (Baskisch: Euskadi, Spaans: País Vasco)
• Canarische Eilanden (Spaans: Islas Canarias)
• Cantabrië (Spaans: Cantabria)
• Catalonië (Catalaans: Catalunya, Spaans: Cataluña)
• Extremadura (Spaans: Extremadura)
• Galicië (Galicisch: Galicia, Spaans: Galicia)
• Kastilië-La Mancha (Spaans: Castilla-La Mancha)
• Kastilië en León (Spaans: Castilla y León)
• La Rioja (Spaans: La Rioja)
• Madrid (Spaans: Madrid)
• Murcia (Spaans: Murcia)
• Navarra (Baskisch: Nafarroa, Spaans: Navarra)
• Valencia (Valenciaans: Comunitat Valenciana, Spaans: Comunidad Valenciana)

Provincies (provincias):

Spanje heeft naast een indeling in autonome regio's ook een indeling in 50 provincies en twee vrijhavens. Elke regio heeft 1 of vooral meerdere provincies. Zie ook provincies van Spanje.

Talen

Vier grote talen

Er zijn in Spanje vier grote talen. Elke daarvan heeft een officiële status in bepaalde gebieden:

• Spaans of Castiliaans (español, castellano), 74%.

De officiële taal in heel het land krachtens de huidige Spaanse grondwet van 1978. Maar al sinds de zestiende eeuw is dit de officiële taal van heel Spanje. Het Castiliaans wordt daarom over het algemeen Spaans genoemd.

• Catalaans (català, valencià), 17%.

In Catalonië, op de Balearen en in een deel van de Autonome Gemeenschap Valencia, waar de taal officieel Valenciaans heet. In het onafhankelijke dwergstaatje Andorra is het Catalaans de officiële taal.

• Galicisch (gallego/galego), 7%.

In Galicië.

• Baskisch (euskera/euskara), 2%.

In Baskenland en het noorden van Navarra.

Daarnaast is er het Asturisch (asturleonés, bable), maar dat wordt door veel taalkundigen als een dialect van het Spaans gezien, zie hieronder.

Talen en dialecten

Catalaans, Galicisch en Castiliaans stammen allen af van het Latijn. Het Baskisch daarentegen is een isolaat: het is met geen enkele andere taal verwant.

Deze talen hebben nog weer vele dialecten. Sommige daarvan hebben een officiële status, onder meer:

• Het Asturisch of Bable.

In Asturië en een deel van Kastilië-León.

• Het Aragonees.

In een deel van Aragon.

• Het Aranees.

In Val d'Aran in de noordwestelijke punt van Catalonië.

Dit is een dialect van het Occitaans, dat vooral in het zuiden van Frankrijk word gesproken.

Het Spaans dat in Latijns-Amerika wordt gesproken, stamt volgens velen af van het Spaans uit het zuidwesten van Spanje (Andalusië en Extremadura).

Geschiedenis

Zie hoofdartikel Geschiedenis van Spanje

Geografie

Het vasteland van Spanje beslaat ca 4/5e deel van het Iberisch schiereiland. De Balearen en de Canarische eilanden staan geografisch gezien los van de rest van Spanje.

Gebergtes

Het Iberisch schiereiland heeft twee dominante gebergtes: de Pyreneeën in het noorden, en de Sierra Nevada in het zuiden. De Pyreneeën, die in het westen uitlopen tot in Galicië, zijn ontstaan als gevolg van het botsen van het Iberische subcontinent tegen het Europese continent. De belangrijkste toppen zijn de 3407 meter hoge Pico de Aneto in het centrale deel, en de 2648 meter hoge Picos de Europa in het westelijke deel. In de Sierra Nevada bevindt zich de Mulhacén (met 3482 meter de hoogste berg van het Spaanse vasteland - de hoogste berg van Spanje is de Pico del Teide op Tenerife). Dit gebergte is ontstaan doordat het Afrikaanse continent druk uitoefent op het Europese continent. Doordat een deel van de Afrikaanse plaat onder de Europese schuift, is een regio met vulkanische activiteit ontstaan in Zuidwest-Andalusië. De verdrukking van het subcontinent tussen 2 continenten heeft het hele land tussen deze 2 gebergtes heuvelachtig tot bergachtig gemaakt. Dit wordt in het Spaans de meseta genoemd.

Rivieren

Belangrijke rivieren zijn de Ebro in het noorden, de Duero en de Taag in centraal Spanje en de Guadalquivir in het zuiden. In de rivieren zijn vele stuwdammen gebouwd, ten behoeve van energie-opwekking, en ten behoeve van de landbouw.

Steden in Spanje

Alicante (Alácant) - Barcelona - Bilbao - Cadiz - Granada - Madrid - Malaga - Murcia - Salou - Santander - Sevilla - Toledo - Valladolid - Valencia

Zie ook:

• Spaanse steden (groot)
• Lijst van grote Spaanse steden
• Lijst van Spaanse steden en bezienswaardigheden

Economie

Spanje is één van de grootste landbouwproducenten van West-Europa. 15% werkt in de landbouw en bosbouw. Men produceert o.a. kurk, fruit (citroenen, sinaasappelen), olijven en wijn en Spaanse sherry.

Ook de toeristen-industrie is belangrijk vooral aan de Spaanse Costa's. Zoals de Costa Brava met Barcelona, Costa Dorada en Costa del Sol.

De Spaanse keuken kent diverse Spaanse gerechten. O.a. tortilla, paella en gazpacho. Bekend zijn ook de tapas die gegeten worden 's middags rond drie uur.

In Spanje wordt 's middags siësta gehouden, vooral in de zomer.

Cultuur

In Spanje zijn vooral de muziek, de gitaarmuziek en dans Flamenco belangrijk. Er zijn veel flamenco-scholen.

Kunst

De architectuur Gaudí en kunst zijn belangrijk in Spanje. Enkele schilders zijn El Grego, Velázquez, Goya. Moderne schilders zijn Pablo Picasso, Joan Miró en Salvador Dalí.

Feesten

Feesten Fiesta zijn erg belangrijk in Spanje. Enkele feesten zijn Los Reyes Magos, april-feest in Sevilla Feria de Abril, San Fermin feesten in Pamplona en carnaval. Veel plaatsen kennen een eigen feest(week), meestal ter ere van de beschermheilige van de plaats.

Sport

Voetbal is een belangrijke sport in Spanje. Bekende voetbalclubs zijn o.a. FC Barcelona en Real Madrid en Real Betis.

Klimaat

In Spanje is zowel een landklimaat in het midden als een Middellands Zeeklimaat aan de Oostkust. De Balearen hebben zachte winters en warme droge zomers. De Canarische Eilanden hebben een veel gelijkmatiger klimaat van 27° in de zomer tot 22° in de winter.

Zie ook

• Monumenten op de Werelderfgoedlijst
• Lijst van nationale parken in Spanje
• Spanje van A tot Z

Externe links

• Spaans Bureau voor Vreemdelingenverkeer
• Startpagina Spanje