Suske en Wiske
Suske en Wiske is de naam van een serie
stripverhalen die bedacht is door
Willy Vandersteen en die na diens dood tot op heden is voortgezet door achtereenvolgens
Paul Geerts,
Marc Verhaegen en het duo
Luc Morjaeu en
Peter van Gught van
Studio Vandersteen. De serie is genoemd naar de twee met elkaar bevriende hoofdpersonen, een jongen
Suske (kort voor 'François') en een meisje
Wiske (kort voor 'Louise' - de lange namen worden zelden gebruikt en dan meestal sarcastisch).
Personages
Suske en Wiske zijn kinderen (van onbepaalde leeftijd) die leven in een gezin dat geen gezin is; naast tante Sidonia vormen de pompeuze Lambik, de dommekracht Jerom en de geleerde professor Barabas de vaste volwassenen in de strip. Het enige familieverband tussen de personages is de relatie tussen Wiske en tante Sidonia: Tante Sidonia is écht de tante van Wiske.
Oorspronkelijk, in het eerste album, waren het Wiske en haar oudere broer Rikki die avonturen beleefden. Vanaf het tweede album, Op het eiland Amoras, verdwijnt Rikki uit beeld en komt Suske, die ongeveer even oud is als Wiske, in de plaats. Rikki keert nog wel kort terug in De gevangene van Prisonov, een verhaal van de hand van Marc Verhaegen). De eerste verhalen werden gepubliceerd in wat de Rode reeks wordt genoemd (zo genoemd omdat de albums een helrode omslag hadden, die de reeks zeer herkenbaar maakte).
Een aparte plaats neemt Schanulleke, de lappenpop van Wiske, in.
Bekende nevenpersonages
- Krimson - Hij is een persoon zonder geweten en probeert Suske en Wiske vaak dwars te zitten.
- Theofiel Boemerang - De zakelijk ingestelde buurman die van alles probeert aan te smeren.
- Tobias- Hond die vaak Suske en Wiske in hun avonturen bijstaat.
- Sus Antigoon- Bet-bet-bet-bet-betovergrootvader van Suske en de ontdekker van het eiland Amoras.
Aard van de serie
Veel Suske en Wiske-verhalen ontstaan uit dagelijkse situaties, die de protagonisten snel tot in het ongewone trekken. Vandersteen gebruikte daarbij vaak een uitvinding van professor Barabas, de Teletijdmachine, om zijn helden door tijd en ruimte te laten reizen en zo avonturen in het verleden te laten beleven.
Vandersteen leende zowel tekeningen als plotlijnen van andere grote auteurs. Zo is De junglebloem een gedeeltelijke hervertelling van The Jungle Book van Rudyard Kipling; De ringelingschat van Wagner's Der Ring des Nibelungen; Wattman van de superheldenstrip Batman.
Het succes van de serie kan wellicht verklaard worden door de productiviteit van Vandersteen: tijdens zijn leven werden er meer dan 100 albums uitgegeven.
De strip is ook volks van aard en toegankelijk. Dat blijkt wellicht het beste uit de titels van de albums, die vaak uit een alliteratie bestaan: De toornige tjiftjaf, Het kregelige ketje, De koddige kater enzovoort. Toen de populaire Vandersteen voor Hergé's weekblad Kuifje werd gevraagd Suske en Wiskes te tekenen om de verkoop te stimuleren, moest hij zijn tekenstijl aanpassen en serieuzere verhalen maken. Dit leidde tot de zogeheten Blauwe Reeks (zo genoemd vanwege de helblauwe omslag ter onderscheiding van de Rode Reeks), waarin Lambik nog wel een clown is, maar één die iets kan en waarin Wiskes haar niet langer in het karakteristieke staartje met rode strik steil bovenop haar hoofd wordt gedragen, maar naar achteren waarbij het haar voller is.
In 1972 kreeg Paul Geerts, de assistent die al het meeste van het tekenwerk deed, de artistieke eindverantwoordelijkheid voor de strip. In 2002 werd Marc Verhaegen de belangrijkste persoon in de studio. In 2005 moest hij stoppen na een meningsverschil met de studio. Hij werd opgevolgd door een tekenteam onder leiding van Luc Morjaeu en een scenarioteam onder leiding van Peter van Gught.
Vandersteen stelde bij testament een aantal voorwaarden aan voortzetting van de reeks. Zo is seks taboe, mogen er geen hoofdpersonen bijkomen of afvallen, mogen de hoofdpersonen niet veranderen of verouderen, en mag een aantal gegeven situaties niet veranderen (bijvoorbeeld een huwelijk tussen Sidonia en Lambik zal nooit plaatsvinden).
Omdat de oplagecijfers van de albums eind jaren '90 drastisch daalden (van 400.000 naar minder dan 300.000), kregen Paul Geerts en Marc Verhaegen van de erven Vandersteen de opdracht om Suske en Wiske te moderniseren. Zo werd hun taalgebruik aangepast, terwijl moderne hulpmiddelen als de mobiele telefoon en de computer hun intrede deden. Toen echter Wiske in het album De koeiencommissie (nr 268 - december 2001) een naveltruitje en een korte rok aankreeg, kwamen er luide protesten. Vanaf De blote Belg (nr 271 - 2002) heeft ze weer een degelijke jurk aan, maar dan wel een zonder mouwen.
Uitgaven
Voordat Suske en Wiske verschenen en verschijnen in albumvorm, zijn ze voorgepubliceerd in vele kranten en tijdschriften, waaronder
Hierna verschenen de verhalen in albumvorm in de volgende reeksen:
- Rode reeks
- Vlaamse ongekleurde reeks (1946-1959)
- Hollandse ongekleurde reeks (1953-1959)
- Vlaamse tweekleuren reeks (1959-1964)
- Hollandse tweekleuren reeks (1959-1964)
- Gezamenlijke tweekleuren reeks (1964-1966)
- Vierkleuren reeks (1967-heden)
- Blauwe reeks (1952-1957)
- Luxe reeks (1991-heden)
Later zijn de verhalen nog op tal van andere manieren uitgegeven, zoals:
- Liefhebbersuitgaven (1958-heden)
- Reclame uitgaven (1965-heden)
- Diverse bundelingen (1972-heden)
- Vakantie uitgaven (1973-heden)
- Luxe uitgaven (1977-heden)
- Suske en Wiske Klassiek (1993-1999)
Suske en Wiske zijn ook verschenen in vele andere talen (van Afrikaans tot Zweeds, en van Latijn tot Esperanto) en streektalen (Fries, Gronings, Drents, Twents, Limburgs en Brabants).
De volgende namen worden in andere talen gebruikt:
Afrikaans: Neelsie & Miemsie
Chinees: Dada & Beibei
idem: Bo bu & Bo be te
Deens: Finn & Fiffi (later: Bob & Bobette)
Esperanto: Cisko & Vinjo
Engels (UK): Spike & Suzy
Engels (USA): Willy & Wanda
Fins: Anu & Antti
Frans: Bob & Bobette
Grieks: Bobi & Lou
Latijn: Lucius et Lucia
Noors: Finn & Fiffi
Portugees (Brazilië): Zé & Maria
Zweeds: Finn & Fiffi
Spin-offs
Van Suske en Wiske zijn in de loop der jaren verschillende spin-offs gestart.
De bekendste hiervan zijn:
TV-serie
Al in 1955 waren er avonturen van Suske en Wiske op de Nederlandse televisie te zien. Pats Poppenspel bracht ze op de buis.
In 1973 werd besloten om een nieuwe tv-poppenserie te maken, gebaseerd op speciaal voor die serie te schrijven verhalen. Later werden ze in albums uitgebracht. Het ging om De minilotten van Kokonera, De Gouden Locomotief, De Zingende Kaars, De Windbrekers, De Regenboogprinses en Het Laatste Dwaallicht. Elk verhaal bestond uit vijf afleveringen van 22 minuten.
De poppen waren vervaardigd door het atelier Creatuur. Er werd voor elk figuur een aantal koppen met verschillende gezichtsuitdrukkingen gemaakt. Opvallend was dat Jerom als pop zijn ogen open had, daar waar hij in de albums altijd met geloken ogen loopt.De decors en rekwisieten kwamen op basis van gedetailleerde ontwerpen van Studio Vandersteen tot stand.
De stemmen waren van Paula Majoor (Suske), Helen Huisman (Wiske), Henk Molenberg (Lambik), Trudy Libosan als Trudi de Kat (Sidonia), Wim Wama (Jerom) en Cees van Oyen (Prof. Barabas en overige stemmen). Wim Povel die de scenario's schreef, had de rol van verteller. De serie werd geregisseerd door Patrick Lebon en de muziek was geschreven door Piet Souer.
In Nederland zond de TROS de serie uit van oktober 1975 tot en met december 1976.
In België werd de serie door de BRT uitgezonden in de periode oktober 1976 tot en met februari 1977. In de zomermaanden van 1990 werden de afleveringen herhaald.
De serie werd een groot succes, evenals de merchandising.
De musical
In juli 2002 ging een musical in première, gebaseerd op het verhaal De spokenjagers.
De rolverdeling was:
De musical is zowel in België als in Nederland opgevoerd. De laatste voorstelling was in februari 2003.
Speelfilm
In 2001 werd bekend gemaakt dat er plannen waren voor een live-action-film. De opnamen vingen aan in de zomer van 2003, na vertragingen met de dure special effects en veranderingen in de cast. De duistere diamant ging in première op 18 (BE) en 19 (NL) februari 2004. De film werd geregisseerd door Rudi Van Den Bossche. De hoofdrollen waren weggelegd voor:
60-jaar viering
Op 19 december 2005 is het precies 60 jaar geleden, dat het eerste verhaal van Suske en Wiske, Op het eiland Amoras van start ging in De Standaard. Ter gelegenheid hiervan zijn er in 2005 diverse feestelijkheden.
De nieuwe albumuitgaven uit 2005 (De flierende fluiter, De formidabele fantast, Het slapende goud en De kaduke klonen) zijn alle voorzien van een speciaal 60-jaar-logo. Op 19 december verschijnt tevens een trilogie, getiteld Vrienden voor het leven, met hierin drie verhalen waarin het draait om vriendschap.
In het Stedelijk Museum te Zwolle was er een tentoonstelling ter gelegenheid van 60 jaar Suske en Wiske.
Op zondag 24 juli 2005 werd de 60ste verjaardag van de serie gevierd in Bokrijk, waar alle personages present waren.
Er is ook een website geopend ter gelegenheid van het jubileum: 60 jaar Suske en Wiske.
De beste
Op een van de vele Suske en Wiske-websites wordt bijgehouden hoe de albums worden gewaardeerd. Vanaf het begin van de metingen staat De schat van Beersel (nr 111, voor het eerst in 1954 verschenen) op de eerste plaats.
Alle acht verhalen uit de Blauwe reeks (1952-1957) staan in de top 30.
Opvallend is dat alle 32 verhalen die in de periode juni 1978-april 1984 verschenen relatief laag scoren.
De albums van Willy Vandersteen worden het hoogst gewaardeerd, die van Marc Verhaegen het laagst.
Externe links