Unix
Unix (of
UNIX) is een familie van
besturingssystemen, waarvan de eerste versie ontworpen werd bij
Bell Labs in
1969, door (onder anderen)
Ken Thompson en
Dennis Ritchie.
De naam Unix wordt vaak met hoofdletters geschreven, maar is geen afkorting. Unix is een woordspeling op de naam van een eerder systeem, Multics (zie verderop). "UNIX" is een geregistreerd handelsmerk van de Open Group. De verwarring tussen Unix en UNIX is treffend voor een besturingssysteem dat onderscheid maakt tussen hoofd- en kleine letters in de namen van bestanden en commando's. In de praktijk wordt de naam Unix gebruikt ter aanduiding van alle besturingssystemen die hetzij aan de Single UNIX Specification voldoen (de officiële vereiste voor het gebruik van de naam), hetzij op enigerlei wijze hun oorsprong vinden in het eerste Unix-systeem van Bell Labs.
De eerste versies waren in assembleertaal geschreven maar in 1974 werd Unix het eerste besturingssysteem dat nagenoeg geheel in C geschreven is.
Geschiedenis
Omdat Multics niet aan de eisen van Bell Labs voldeed en men niet wist wanneer het klaar zou zijn, werd het project door Bell Labs naar de prullenbak verwezen. (Het project werd echter wel voortgezet, zie Multics). Om te proberen er toch nog wat van te maken, besloten Ritchie en Thompson er een nieuw bestandssysteem voor te schrijven. Dit zou later het bestandssysteem voor Unix worden. Om het concept uit te werken schreef Ken Thompson zelfs een kernel voor de GE 645. Ondertussen schreef hij er ook een spelletje voor, maar omdat het veel te duur was om te draaien en omdat het niet soepel liep ging hij op zoek naar een andere computer waar het beter op zou draaien. Dat werd een op dat moment ongebruikte PDP-7. Door het programmeren hiervan leerde hij deze machine zo goed kennen dat hij later de kernel overbracht naar deze machine. Later werden er een hoop nieuwe hulpprogramma's geschreven door Ritchie en Thompson en anderen en het systeem ontwikkelde zich steeds meer tot een volwaardig bruikbaar besturingssysteem op de PDP-7. Toen er een naam voor het systeem moest komen werd UNICS voorgesteld, voor Uniplexed Information and Computation Service, een woordspeling op Multics, het Multiplexed Information and Computation Service. Uniplexed is een onzinwoord, dat zoiets zou moeten betekenen als "in enen gesplitst," en in het Engels klinkt dit precies hetzelfde als eunuchs, "eunuchen;" het systeem was dus een "ontmande Multics."
Om te laten zien wat het besturingssysteem waard was werd het in 1971 overgezet naar de PDP-11 met name omdat de patentenafdeling van Bell Labs een nieuw tekstverwerkingssysteem nodig had. Intussen was UNICS veranderd in Unix.
Het besturingssysteem werd zo'n succes dat er een Fortran-compiler voor werd geschreven die later werd omgetoverd tot de taal B, maar deze taal was 'geïnterpreteerd' en daardoor traag. Er werd daarom al snel gewerkt aan een nieuwe gecompileerde taal die C werd genoemd.
In 1974 werd nagenoeg het hele Unix-systeem herschreven in C waardoor het makkelijk overdraagbaar werd op andere systemen en er steeds meer gebruikers bij kwamen. AT&T had een overeenkomst gesloten met de Amerikaanse overheid waardoor het geen software mocht verkopen. Om hier onderuit te komen werd het besturingssysteem goedkoop aan universiteiten geleverd. De broncode werd bij het systeem geleverd, waardoor gebruikers (onderzoekers en studenten) makkelijk zelf aanpassingen konden maken. Dit leidde uiteindelijk tot de BSD-versie.
Het besturingssysteem werd steeds populairder en werd in 1977 voor het eerst geport naar een niet-PDP-machine, de Interdata 7/32.
Er ontstonden een hoop verschillende varianten van het systeem, die Bell Labs tussen 1977 en 1982 tot een enkel systeem combineerde. Hierdoor ontstond UNIX System III, de eerste versie die door AT&T commercieel geëxploiteerd werd. Er werden steeds meer mogelijkheden toegevoegd wat leidde tot UNIX System V waar in 1983 officiële ondersteuning voor kwam door AT&T.
In 1984 waren er over de hele wereld zo'n 10.000 UNIX-installaties die draaiden op vele verschillende machines.
Door toedoen van Richard Stallman en het door hem opgezette GNU-project werd eind jaren tachtig een vrije Unix-kloon. In 1991 kwam Linus Torvalds met zijn kernel, Linux, het enige onderdeel dat nog ontbrak om van het GNU-project een compleet besturingssysteem te maken. GNU/Linux is tegenwoordig het bekendste vrije besturingssysteem.
Belangrijke Unix-varianten
Een beknopte stamboom van Unix-varianten
Zie deze pagina voor een (veel) uitgebreidere boom.
Enkele belangrijke Unix-opdrachten
pwd --
cd --
cat --
mkdir --
rm --
ls
Zie ook
Externe link