Valkenburg aan de Geul

}

Gemeente }


(Vlag van })		(Wapen van })

Limburg

Valkenburg

Overige kernen

}

Oppervlakte
- Land
- Water

36,90 km²
km²
km²

Inwoners
Bevolkingsdichtheid

17.354 (1 juni 2005)
inw./km²

}}

Belangrijke verkeersaders

A79, N298

Netnummer

043

Postcodes

6300-6305

Officiële website

}

Valkenburg aan de Geul is een gemeente in het zuiden van de provincie Limburg (Nederland). De gemeente telt per 1 juni 2005 17.354 inwoners en heeft een oppervlakte van 3690 ha. Valkenburg aan de Geul is na de gemeentelijke herindeling op 1 januari 1982 tot stand gekomen. Op die datum zijn de gemeenten Valkenburg-Houthem en Berg en Terblijt samengevoegd. Ook vond op die dag een aantal grenswijzigingen plaats met de gemeenten Wijlre en Hulsberg (die opgeheven werden) en Margraten.

Kernen

Valkenburg a/d Geul met de oorspronkelijke indeling in kadastrale gemeenten

Historie

Al vele duizenden jaren voor de christelijke jaartelling was er sprake van menselijke bewoning in de Geulvallei. Talrijke gevonden gebruiksvoorwerpen en diverse fundamenten van bouwwerken zijn het bewijs van een vrij intensieve bewoning in de Romeinse tijd.

De eerste schriftelijke vermelding van Valkenburg dateert van het jaar 1041. Uit dat jaar wordt een oorkonde bewaard waarin de Duitse koning Hendrik III (die enkele jaren later tot keizer zal worden gekroond) vier dorpen schenkt aan zijn nicht Irmgard. Het zijn de dorpen Herve, Epen, Vaals en Valkenburg. De oorkonde draagt als datum 15 februari 1041 en de naam Falchenberch is duidelijk leesbaar. Historici zijn het erover eens dat hier niet de tegenwoordige stad aan de Geul mee wordt bedoeld, maar het huidige Oud-Valkenburg. De naam Valkenburg zou refereren aan de middeleeuwse jacht met valken, die gemeengoed was bij de adel.

Belegeringen en veroveringen kenmerken de geschiedenis van Valkenburg. Ze worden doorstaan en overleefd en iedere keer volgt er een restauratie. Dat geldt zeker voor het Kasteel Valkenburg, waarvan nu helaas niet meer dan een ruïne over is. In december 1672 wordt ze verwoest en niet meer opgebouwd. Slechts twee stadspoorten (de Berkelpoort en de Grendelpoort) en een deel van de stadswallen overleven de vernietiging. We kunnen vermoeden dat Diederik van Heinsberg een van de heren van deze burcht was.

Valkenburg is voortaan geen vestingstad meer, maar blijft in bestuurlijk opzicht belangrijk. Zo zetelde in het landhuis in het midden van de stad de rechtbank, waar onder andere strafprocessen werden gevoerd tegen de beruchte bende der Bokkenrijders in de achttiende eeuw. Een plaquette aan de muur van het streekmuseum, dat ligt op de oorspronkelijke plaats van het landhuis, herinnert aan deze strafprocessen.

Toerisme

Rond het midden van de negentiende eeuw ontwikkelt zich een nieuwe bron van inkomsten: het toerisme. Vakantiegangers en dagjesmensen krijgen oog voor de unieke en ongerepte omgeving waarin Valkenburg is gelegen en bezoeken het plaatsje om er een vrije dag of een korte vakantie door te brengen. Dat is aanvankelijk slechts voorbehouden aan de happy few, maar de drie hotels die Valkenburg in die dagen telt, worden er al snel meer.

De aanleg van de spoorlijn Valkenburg-Aken in 1853 met een station in Valkenburg is een voorname stap op de weg naar ontsluiting van het tot dan toe betrekkelijk moeilijk bereikbare Geulstadje. Om de toeristen beter van informatie te voorzien en voor aanvullende activiteiten te zorgen, werd in Valkenburg de allereerste VVV van ons land opgericht. Waar dat toe heeft geleid is bekend: Valkenburg is uitgegroeid tot de belangrijkste toeristische trekpleister van de regio, met 1,2 miljoen overnachtingen per jaar en een veelvoud aan dagjesmensen.

Bezienswaardigheden

Bekende attracties zijn de sinds de Middeleeuwen ontgonnen onderaardse mergelgroeven, zoals de Gemeentegrot, de Fluweelengrot, de Romeinse catacomben (een replica van de christelijke onderaardse begraafplaatsen in Rome), het grottenaquarium de modelsteenkolenmijn en de Geulhemmergroeve met zijn grotwoning. Valkenburg heeft zich ook ontpopt tot kuuroord door de aanwezigheid van Thermae 2000 op de kop van de Cauberg. Andere attracties zijn het casino, attractieparken De Valkenier en Sprookjesbos, uitzichttoren de Wilhelminatoren, streekmuseum Het Land van Valkenburg, de kasteeltuin te Oud-Valkenburg en diverse kastelen in en om Valkenburg.

Kasteel Oost dateert oorspronkelijk uit de veertiende eeuw, maar werd vooral in de negentiende eeuw ingrijpend verbouwd. Thans is er een zaal in gehuisvest, waarin huwelijken worden voltrokken. Kasteel Den Halder was oorspronkelijk een middeleeuwse vestingtoren, die in later eeuwen werd verbouwd tot landhuis. De katholieke parochiekerk van de H.H. Nicolaas en Barbara heeft een Romaanse toren, maar werd door de eeuwen heen diverse malen verbouwd. Tot de belangrijkste kerkschatten behoren een Marianum uit de veertiende eeuw en een kruis met een laatgotisch corpus.

Niet in de laatste plaats is Valkenburg geliefd om zijn natuurschoon, met diverse natuurreservaten in de directe omgeving. Bekend is het Gerendal met zijn orchideeëntuin, het Ravensbos, het Schaelsbergerbos en natuurontwikkelingsgebied Ingendael bij Houthem.

Geboren in Valkenburg aan de Geul

Marc Lotz (19 oktober 1973), Nederlands wielrenner
Camiel Eurlings (16 september 1973), Politicus in Europees Parlement

Literatuur

H.J.H. Schurgers, J.G.M. Notten, L.W.G.N. Pluymaekers, Geschiedenis van Valkenburg-Houthem, Valkenburg 1979

Externe links

http://www.valkenburg.nl
http://www.vvv-zuidlimburg.nl
http://members.lycos.nl/LeonW/HK.html

Provincie Limburg

Nederland | Provincies | Gemeenten